الجزیره در گزارشی نوشت: درباره مذاکرات آمریکا و ایران در سوئیس چه می‌دانیم؟

، الجزیره در گزارشی نوشت: نگاه‌ها به تفرجگاه بورگن‌اشتوک سوئیس دوخته شده است؛ جایی که انتظار می‌رود اولین دور مذاکرات سطح بالای ایالات متحده آمریکا و ایران پس از امضای یادداشت تفاهم اخیر برگزار شود. این یادداشت عملاً به جنگی که در ۲۸ فوریه گذشته آغاز شده بود، پایان داد.

دفتر نخست‌وزیر پاکستان اعلام کرد که «مذاکرات فنی روز یکشنبه در سوئیس در چارچوب پیگیری اجرای یادداشت تفاهم اسلام‌آباد برگزار می‌شود.»

شبکه  سی‌بی‌اس نیوز  به نقل از یک منبع دیپلماتیک گزارش داد که جلسه‌ای اضطراری درباره اسرائیل و حزب‌الله در مذاکرات واشنگتن و تهران در سوئیس گنجانده شده است.

این شبکه افزود که ادغام پرونده آتش‌بس لبنان در مذاکرات مستقیم با ایران، یک تغییر راهبردی برای دولت ترامپ به شمار می‌رود، و اشاره کرد که این دولت از راهبرد تفکیک بین درگیری‌های مختلف در خاورمیانه دست کشیده است.

این نشست با وجود تنش‌های منطقه‌ای و پیچیدگی‌های میدانی و سیاسی که پیش از برگزاری آن وجود داشته است، برگزار می‌شود، که آن را در برابر مسیرهای باز قرار می‌دهد که از تثبیت تفاهمات موجود تا بازگشت مجدد به دایره تنش‌ها متغیر است.

هیئت‌های سیاسی و نقش‌های متعدد

در سمت آمریکا، جی.دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور، پایگاه هوایی اندروز را به مقصد سوئیس ترک کرد تا در مذاکرات شرکت کند.

ونس پیش از سوار شدن به هواپیما گفت:  «من به سوئیس می‌روم، جایی که ایرانی‌ها به تازگی رسیده‌اند،»و اشاره کرد که مذاکرات دو روز ادامه خواهد داشت.

در همین حال، تلویزیون ایران از ورود هیئت مذاکره‌کننده ایرانی به شهر زوریخ سوئیس خبر داد.

تلویزیون ایران پیش‌تر گزارش داده بود که این هیئت شامل محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و همچنین عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، و علی باقری، مسئول امور بین‌الملل در شورای عالی امنیت ملی، و دیگر مسئولان است.

از سوی دیگر، وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد که شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، و عاصم منیر، فرمانده ارتش، برای شرکت در مذاکرات بین واشنگتن و تهران عازم سوئیس شدند.

این وزارتخانه افزود که انتظار می‌رود نخست‌وزیر پاکستان در حاشیه مذاکرات، دیدارهای دوجانبه‌ای با هیئت‌های شرکت‌کننده از ایران، قطر، سوئیس و ایالات متحده داشته باشد تا بر تعهد دائمی پاکستان به گفتگو و صلح پایدار در منطقه تأکید کند.

پاکستان و قطر نقش محوری در پیشبرد مسیر فعلی ایفا می‌کنند؛ به طوری که اسلام‌آباد تأکید می‌کند که مذاکرات فنی در بورگن‌اشتوک تحت نظارت مشترک با دوحه برگزار می‌شود، و دیگر کشورهای واسطه نیز به حمایت از این مسیر ادامه می‌دهند. داده‌ها نشان می‌دهد که وساطت دیگر صرفاً یک نقش سنتی نیست، بلکه به مدیریت مستقیم پیچیدگی‌های اجرایی بین دو طرف تبدیل شده است.

از تفاهم‌نامه تا «پیگیری اجرا»

نشست آتی به بررسی و پیگیری اجرای تفاهم‌نامه‌ای می‌پردازد که به صورت الکترونیکی بین رؤسای جمهور دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان به امضا رسیده و بر توقف فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان تأکید دارد. از مهمترین بندهای این تفاهم‌نامه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

توقف فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان.

بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیرانی تجاری.

رفع محاصره دریایی آمریکا علیه ایران.

با این حال، وزارت خارجه ایران تأکید کرد که هیئت اعزامی برای مذاکره بر سر یک توافق نهایی نمی‌رود، بلکه برای «پیگیری اجرای تعهدات طرف مقابل» است.

ساعات پیش از این دیدار شاهد تحولات سریع در چندین صحنه بود. گزارش‌های اسرائیلی از توقف آتش‌بس در جنوب لبنان با هماهنگی آمریکا خبر دادند، بدون خروج کامل از مواضع نظامی، که از نظر برخی محافل تلاشی برای مهار تنش تفسیر شد.

در همین راستا، یک مقام آمریکایی به الجزیره تأکید کرد که ارتش اسرائیل به فرماندهی مرکزی اطلاع داده است که به واحدهای خود دستور داده تا به آتش‌بس با لبنان پایبند باشند.

همچنین شبکه «سی‌ان‌ان» به نقل از منابعی گزارش داد که ایران پیش از آغاز مذاکرات با ایالات متحده در سوئیس، درخواست ضمانت‌هایی برای توقف حملات اسرائیل به لبنان را مطرح کرده است.

در مقابل، ایران روز شنبه از طریق قرارگاه خاتم‌الانبیا، از بستن تنگه هرمز خبر داد و این اقدام را پاسخی به «نقض تعهدات» و ادامه عملیات اسرائیل در لبنان دانست.

تهران این تصمیم را «مرحله اول پاسخ» توصیف کرد و گزینه‌های اضافی را در صورت ادامه تشدید تنش مطرح کرد.

قرار بود اولین دور مذاکرات روز جمعه برگزار شود، اما اختلافات مربوط به تشدید تنش در لبنان و تفاهمات امنیتی منجر به تعویق آن شد. همچنین غیبت موقت یا نامعلوم برخی هیئت‌ها ثبت شد، در حالی که ابهامات درباره سطح نهایی نمایندگی ایران وجود داشت.

فشارهای سیاسی متقابل

روزنامه واشنگتن پست به نقل از یک مقام پاکستانی نوشت که اسلام‌آباد در تماس با تهران و واشنگتن است و برای رفع موانع تلاش می‌کند. این روزنامه آمریکایی به نقل از میانجی‌ها گفت که واشنگتن و تهران نمی‌خواهند روند صلح به طور کامل از هم بپاشد.

در همین زمینه، محمد اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، دلیل عدم آغاز مذاکرات سوئیس را ارتباط مقامات ایرانی با آیین‌های ماه محرم دانست.

وی وجود موانع بر سر راه آغاز مذاکرات را رد کرد و بر لزوم تکمیل آن بین واشنگتن و تهران ظرف 60 روز، طبق تفاهم‌نامه امضاشده، تأکید کرد.

این تحولات با تفاوت‌های آشکار در اردوگاه‌های ذینفع همراه است. در طرف آمریکایی-اسرائیلی، اختلافات بین کاخ سفید و دولت بنیامین نتانیاهو بر سر مدیریت مسیر آرام‌سازی تشدید می‌شود، در حالی که دولت ترامپ تلاش می‌کند توافقی را تثبیت کند که منطقه را از یک انفجار گسترده‌تر نجات دهد./جماران