میلیاردها تومان پول پتروشیمی مهر هنوز بلا تکلیف است
سایت بولتن نیوز در مطلبی با عنوان « حق مردم را نمی‌توان پشت گزارش‌های کلی و سکوت مدیران پنهان کرد» خطاب به یکی از مدیران سابق پتروشیمی مهر، از او خواسته است تکلیف میلیاردها تومان پول ناپدید این شرکت را مشخص کند.
میلیاردها تومان محصول پتروشیمی مهر فروخته شده، بخش عمده صادرات از مسیر یک شرکت خارجی گذشته و سال‌هاست پرسش‌هایی درباره سرنوشت مطالبات ارزی و مناسبات مالی با سهامداران خارجی مطرح است. اکنون دیگر پاسخ‌های کلی درباره سودآوری، افزایش صادرات و انجام تعهدات ارزی کفایت نمی‌کند.
«ح - پ» ، از مدیران پیشین مالی هلدینگ خلیج فارس، باید روشن کند در دوره مسئولیت خود برای صیانت از حقوق سهامدار ایرانی پتروشیمی مهر چه کرده است. مسئله ساده است: پول صادرات کجا رفته، چه مقدار وصول شده و چه کسی بر بازگشت آن نظارت کرده است؟
پول صادرات؛ پرسشی که نباید بی‌پاسخ بماند
بنا بر این گزارش ، در پرونده پتروشیمی مهر، موضوع دیگر صرفاً اختلاف میان چند شرکت یا سهامدار نیست. آنچه امروز ضرورت پاسخ‌گویی مدیران را دوچندان کرده، سرنوشت درآمد حاصل از فروش محصولات یک مجتمع بزرگ پتروشیمی و حقوق سهامدار ایرانی آن است.
پتروشیمی مهر محصول تولید کرده، صادر کرده و در صورت‌های عملکرد خود از فروش و سود قابل توجه سخن گفته است. اما پرسش مهم‌تری وجود دارد که پاسخ آن را نمی‌توان تنها از روی رقم فروش و سود به دست آورد: چه مقدار از پول صادرات واقعاً به شرکت بازگشته و چه میزان همچنان در حساب طرف‌های خارجی باقی مانده است؟ این پرسش نه پیچیده است و نه خارج از اختیارات نهادهای نظارتی. پاسخ آن باید در قراردادهای فروش، صورت‌حساب مشتریان، تأییدیه مانده مطالبات و اسناد تسویه وجود داشته باشد.
یک شرکت خارجی در مرکز صادرات مهر
بررسی گزارش رسمی هیئت‌مدیره پتروشیمی مهر برای سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد ترکیب سهامداران شرکت شامل ۴۰ درصد سهامدار ایرانی NPCI، ۵۸ درصد شرکت سلنیوم و ۲ درصد شرکت API بوده است. نکته مهم‌تر آنکه مطابق همین گزارش، ۹۴ درصد فروش صادراتی پلی‌اتیلن سنگین پتروشیمی مهر از طریق سلنیوم انجام شده است. به عبارت دیگر، شرکتی که سهامدار عمده مهر بوده، در مسیر اصلی فروش صادراتی محصول آن نیز قرار داشته است.
این ساختار به‌تنهایی نشانه تخلف نیست؛ اما یک ضرورت نظارتی جدی ایجاد می‌کند: وقتی سهامدار عمده، طرف اصلی معاملات صادراتی نیز هست، چه کسی از منصفانه بودن قیمت‌ها، صحت حساب‌ها و وصول کامل مطالبات به نفع خود پتروشیمی مهر اطمینان حاصل کرده است؟ آیا شرکت ایرانیِ دارای ۴۰ درصد سهام، به اطلاعات کامل قراردادها، مبالغ فروش و وضعیت تسویه‌ها دسترسی داشته است؟ و اگر داشته، نتیجه نظارت و پیگیری‌هایش چه بوده است؟
فروش بالا، سود بالا؛ اما پول کجاست؟
پتروشیمی مهر در گزارش عملکرد سال ۱۴۰۳ از فروش بیش از ۱۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان و سود خالص بیش از ۲ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان خبر داده است. شرکت همچنین اعلام کرده ۸۸ درصد تعهدات ارزی خود را انجام داده است. اما این سه عدد، پاسخ پرسش اصلی را نمی‌دهند.
فروش ثبت‌شده الزاماً به معنای دریافت تمام وجه فروش نیست. سود حسابداری نیز لزوماً با ورود همان میزان پول نقد به حساب شرکت همراه نیست. حتی انجام تعهد ارزی را نمی‌توان بدون بررسی شیوه تسویه، معادل وصول کامل مطالبات از خریدار خارجی دانست. بنابراین، انتشار این ارقام بدون ارائه ریز مانده مطالبات خارجی، برای رفع نگرانی درباره حقوق سهامدار ایرانی کافی نیست.
وقتی سود روی کاغذ بالا می‌رود
موضوع مهم دیگر، اشاره گزارش رسمی پتروشیمی مهر به تأثیر تغییر نرخ تسعیر ارز بر سودآوری شرکت است. در فعالیت‌های صادراتی، افزایش نرخ ارز می‌تواند ارزش ریالی مطالبات ارزی را بالا ببرد و بر سود حسابداری اثر بگذارد؛ حتی اگر بخشی از آن مطالبات هنوز وصول نشده باشد.