کد خبر: ۹۷۲۴۵
تاریخ انتشار: ۱۱ دی ۱۳۹۹ - ۱۳:۱۹
جهل مراتبی دارد که همه مراتب آن در حد خود عامل مؤثری در واپس‌ماندگی و انحطاط فرد و جامعه است، اما هیچ خطری بالاتر از جهل مقدس نیست، جهل غیر مقدس که فراهم آمده عوامل درونی یا بیرونی است، از آنجا که باور او را نساخته و یا تغییر نداده اگرچه جاهل را به انحطاط می‌کشد اما پشتوانه قدسی ندارد و جاهل همواره تحت فشار وجدان خود در تکاپوی توجیه عمل خویش یا در صدد اصلاح خود است.
قرآن یکی از موانع رشد انسان و جامعه را جهل می‌داند. خداوند پلیدی تعقل نکردن و جهل را (یونس، 100) [17] در ردیف پلیدی‌های شراب، مراتب جهل و علم از منظر قرآن کریمقمار، بت‌پرستی (مائده، 90) [18]، مردار، خون، گوشت خوک (انعام، 145) [19] و مواردی دیگر از پلیدی‌ها قرار داده است. جهل گاهی در مقابل علم و دانش است و گاهی در برابر فهم فطری (شمس، 8) [20] و درک زلال حقیقت. گرچه جهل قسم اول ناپسند است اما آنچه اثر جدی‌تری در خروج از اعتدال و انحطاط انسان و جامعه دارد جهل نوع دوم است. از این‌رو از منظر قرآن پست‌ترین موجود نزد خداوند کرها و لال‌هایی هستند که اندیشه نمی‌کنند (انفال، 22) [21]. 

منظور از این گزاره کسانی است که اسباب و امکان عمومی و فطری فهم و درک حقیقت را دارا هستند اما به کار نمی‌گیرند، و علل بیرونی و درونی بر فهم آنها پرده افکنده و از حق و حقیقت غافل شده‌اند و حیات دنیا و آخرت خود را به جهنم بدل کرده‌اند (اعراف، 179) [22]. 

عوامل درونی چون عواطف و احساسات، حب و بغض‌ها و... هدف غایی و مقصود را می‌پوشاند و از چشم او دور نگه می‌دارد، اگر انسان غفلت کند حقیقت از او پوشیده می‌ماند، حتی اگر پیامبر خدا هم باشد و درخواستی خلاف گوهر مقصود داشته باشد و بازگشت به حق نکند در ردیف جاهلان قرار خواهد گرفت (هود، 46-45) [23] و یا خواهش‌های نفسانی؛ چون خودخواهی، زیاده‌طلبی، تکبر و... که در اثر مداومت در پیروی، خواهش‌های نفسانی جانشین خدا می‌شود برای انسان و وی را از حقیقت دور نگه می‌دارد (فرقان، 43) [24]

 اینکه خداوند گوهر معرفت و فهم را به انسان ارزانی می‎دارد و بلافاصله او را ظالم و جاهل معرفی می‌کند (احزاب، 72) [25] در واقع می‌خواهد آسیبی که انسان را تهدید می‌کند به او یادآور شود تا اغراضی چون عواطف و احساس، حب و بغض کور، خودخواهی‌ها و... او را از توجه به حق و هنر فهم درست دور نسازد، و حسرت فهم درست در دلش نماند. 

چه زیبا سروده است مولانا: 

                       چون غرض آمد هنر پوشیده شد                 صد حجاب از دل بسوی دیده شد 

و در جست‌وجوی فهم درست می‌گوید: 

                        اینچ می‌گویم بقدر فهم تست                    مردم اندر حسرت فهم درست 


جهل مراتبی دارد که همه مراتب آن در حد خود عامل مؤثری در واپس‌ماندگی و انحطاط فرد و جامعه است، اما هیچ خطری بالاتر از جهل مقدس نیست، جهل غیر مقدس که فراهم آمده عوامل درونی یا بیرونی است، از آنجا که باور او را نساخته و یا تغییر نداده اگرچه جاهل را به انحطاط می‌کشد اما پشتوانه قدسی ندارد و جاهل همواره تحت فشار وجدان خود در تکاپوی توجیه عمل خویش یا در صدد اصلاح خود است. 

اما جهل مقدس علاوه بر انحطاط و عقب‌ماندگی، مخرب نیز هست. صاحبان جهل مقدس بسیار موجودات خطر آفرینی هستند، نه تنها از اعمال نا شایست خود احساس وجدان درد نمی‌کنند بلکه آن را کاری خوب و خدا پسندانه می‌پندارند و توسعه آن را امری ضروری می‌دانند (کهف، 103-104)[26].
نام:
ایمیل:
* نظر:
تازه‌های کسب و کار
عکس خبری