کد خبر: ۲۴۴۸۰۷
تاریخ انتشار: ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۴:۱۰
از شواهد نیز اینگونه بر می آید که همچون وعده های پیشین دولت و مسئولان، وعده گشایش اقتصادی نیز سرابی بیش برای مردم به همراه نداشته و دلخوش کردن و امیدهای واهی دادن به مردم، اندک سرمایه اجتماعی باقیمانده مسئولان را نیر بر باد می دهد. وقتی جامعه می بیند که برای برون رفت از این شرایط راهکار دقیقی وجود ندارد، عصبانی میشود و با مطرح کردن وعده هایی مبنی بر اینکه در روزهای آینده اتفاقی بزرگ رخ خواهد داد، جامعه را عصبانیتر میکند.
در شرایطی که همه روزه شاهد گرانی و تورم بیشتر هستیم و هر لحظه بخشی از اقتصاد متاثر می شود، اظهارات مسوولان احساسات مردم را به بازی می گیرد، اظهاراتی که هیچ پشتوانه اجرایی و عملیاتی ندارد و زمان اجرای آن نیز مشخص نمی شود. متاسفانه یک باره شاهد هجمه خبری در خصوص تصمیمی هستیم که تاثیر آن به هیچ عنوان بر اقتصاد مشخص نیست.

سریال وعده ها تمامی ندارد


یک باره شاهد اظهارات متعدد در بخشهای مختلف هستیم. به نوعی که رییس جمهور اعلام می کند: «در جلسه سران قوا، درباره طرحي بحث شد و نظرات بسيار به هم نزديك بود ان‌شاءالله دوشنبه هفته آينده كه ادامه جلسه خواهد بود، اين طرح به نتيجه برسد و اگر به نتيجه برسد و اگر مقام معظم رهبري موافقت كند و ما اعلام كنيم، گشايشي به ‌لحاظ اقتصادي در كشور به وجود خواهد آمد و دست دولت مقداري باز مي‌شود.» حسن روحانی بر گشایشی تاکید کرده که معلوم نیست تا چه اندازه دست دولت را باز میکند و مهمتر اینکه بازشدن دست دولت تا چه اندازه در سفره مردم اثر می گذارد.

در دل اظهارات روحاني در مورد گشايش اقتصادي ۳ نكته مهم وجود داشت. اول اينكه تصميم اقتصادي براي گشايش مبتني بر تصميمي جمعي و نه صرفا دولتي است چراكه به ‌گفته رييس‌جمهوري، خروجي جلسات سران قوا است و دوشنبه كه جلسه بعدي سران قوا برگزار مي‌شود، تعيين تكليف خواهد شد. دوم اينكه تصميم اتخاذشده نيازمند رضايت و اجازه رهبري است كه اين مهم نشان مي‌دهد، قرار است تصميمي كلان اتخاذ شود كه راهكار قانوني آن براي اجرا وابسته به نظر رهبر است. سوم اينكه اين تصميم احتمالا مشكل شديد كسري بودجه را كه دولت به ‌دليل شرايط ايجاد شده با آن دست به گريبان است، برطرف خواهد كرد؛ چرا كه روحاني اذعان كرده در پي اين اقدام، دست دولت بازتر خواهد شد. اگرچه از ساعاتي پس از اعلام اين خبر گمانه‌زني‌ها در مورد اين تصميم مهم اقتصادي آغاز شد اما بايد تا صبح روز دوشنبه منتظر ماند و ديد خروجي نشست سران ۳ قوه كه كمتر از ۳ سال از رقابت انتخاباتي‌شان براي كرسي حسن روحاني مي‌گذرد، چه خواهد بود.

بعد از روحانی، محمود واعظی رئیس دفتر رئیس جمهور در مراسم رونمایی از محصولات سایپا در مقابل خبرنگاران گفت: با علامتهایی که از کشورهای اروپایی و آسیایی و دیگران دریافت کرده ایم در روزهای پایانی تحریم قرار داریم، زیرا تحریم کنندگان به هیچ یک از اهداف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی خود نرسیدند. باید تاکید کنم که ماههای آینده وضعیت به مراتب بهتر میشود. هنوز از این اظهارات سرگیجه داشتیم که کار به کجا می رسد که حسام الدین آشنا مشاور رئیس جمهور در امور رسانه در حساب کاربریاش در توئیتر با هشتگ پیشنهاد نوشت: قبل از هر تصمیم اقتصادی شخصی یک هفته صبر کنید. جمله معناداری که بعید است بی ارتباط با صحبت های حسن روحانی و محمود واعظی باشد. این اظهارات به نوعی است که هنوز هیچ اتفاق خاصی در بازار رخ نداده و دلار، سکه، خودرو، مسکن، کالاهای اساسی، لوازم خانگی، لبنیات و دیگر کالاهای موجود در بازار مسیر خود را می روند.

از سوی دیگر صفحات مجازي سرشار از طنز و طنازی است درباره «گشايش اقتصاد» كه حسن روحاني وعده داده است. اغلب كاربران فضاي مجازي در صفحات توييتر و اينستاگرام خود با اين ابهام و تغيير و تصميم غيرقابل پيش‌بيني با طنز برخورد كردند، عده‌اي افزايش يك‌باره نرخ بنزين را يادآور شدند، تعدادي از تصميمات خلق‌الساعه انتقاد كرده و بر اين باورند كه هرگز تصميمات يك‌باره اقتصادي نتيجه مثبت يا دست‌كم بلندمدتي به ‌دنبال نداشته است و بعضي نيز به ساختار فسادزايي اشاره كردند كه هر تصميم اقتصادي را قرباني اين «اژدهاي هفت‌سر» مي‌كند. اگرچه فضاي مجازي و كاربران آن نمي‌تواند سنگ محك دقيقي باشد براي آنچه در زير پوست شهر جاري است، طنازي در مواجهه با «گشايش اقتصادي» آنقدر بيشتر از تحليل و تفسير آن بوده كه مي‌توان اين‌گونه برداشت كرد كه هر چقدر افزايش ناگهاني قيمت‌ها از ارز و سكه و طلا و بنزين گرفته تا شير و تخم‌مرغ و پياز، از خودرو و مسكن گرفته تا نان و حبوبات براي مردم قابل‌باور و پيش‌بيني است، «گشايش اقتصادي» مقوله‌اي دور از ذهن به نظر مي‌رسد؛ مساله‌اي كه قطعا ريشه‌دارتر از تصميمات دولت روحاني است و پاي در عملكرد اقتصادي دولت به‌ معناي عام آن و در ادوار مختلف دارد.

کنجکاوی‌ها برای حدس‌زدن اینکه قرار است در چند روز آینده چه اتفاقی رخ دهد، در فضای مجازی شروع شده است و عده زیادی از خارج‌شدن ایران از لیست سیاه FATF به‌عنوان گشایش اقتصادی نام می بردند. حرف‌های چند روز پیش رئیس مجلس نیز حدس را پررنگ‌تر می‌کرد. محمدباقر قالیباف روز پنجشنبه در سازمان صداوسیما گفته بود خبرهای خوبی در زمینه سامان‌بخشی اقتصاد و بازارهای بورس، ارز و پولی در راه است و از هفته آینده پیش‌درآمد طرح‌های جدید اقتصادی به اطلاع مردم می‌رسد و تحولی در حوزه ثبات اقتصادی مشاهده خواهد شد. او البته گفته بود نباید توقع تحول هفتگی و ماهانه داشت؛ اما اثر آن را در فصل‌های پیش‌رو خواهیم دید و مردم روند تغییر را در زندگی خود احساس می‌کنند.

با‌این‌حال به نظر می‌رسد «گشایش اقتصادی» ربطی به FATF نداشته باشد؛ چرا‌که معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری در توییتی به آن اشاره کرد و نوشت: «گرچه خبر مهم اقتصادی که رئیس‌جمهوری از آن سخن می‌گوید، درباره‌ لوایح مرتبط با FATF نیست؛ اما ای‌ کاش آنها که برخلاف نظر دولت و مجلس وقت، راه را بر آن بستند، دریابند که در گمانه‌زنی فعالان اقتصادی و شهروندان، تصویب لوایح چهارگانه و جای‌نداشتن در لیست سیاه FATF، «گشایش اقتصادی» محسوب می‌شود».

امروز نیز مصباحی مقدم، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در گفت و گو با تسنیم اعلام مرد که گشایش اقتصادی با پذیرش FATF، نمونه تحریف و آدرس غلط دادن به مردم است. اگر پذیرش FATF را به مصلحت کشور می‌دیدیم آن را تصویب می‌کردیم اما معتقدیم FATF چیزی جز خسارت برای ملت ایران به دنبال ندارد. موضوع پذیرش لوایح چهارگانه مرتبط با FATF به کلی منتفی است و به وعده روسای جمهور و مجلس برای گشایش اقتصادی ربطی ندارد.


تحقق تمام درآمدهای پیش بینی شده


از سوی دیگر رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی با اشاره به اینکه بودجه سال جاری با عدم تحقق منابع در بخش درآمدهای نفت مواجه است گفت: بخش دیگر درآمدها در حوزه مالیات، اوراق و حتی واگذاری سهام کارخانجات دولت؛ محقق شده حتی پیش بینی کرده بودیم که در کل سال ۱۱ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان، درآمد ناشی از واگذاری سهام داشته باشیم که تا کنون نزدیک به ۱۶ هزار میلیارد تومان، سهام عرضه شده است. مقایسه عملکرد بودجه چهارماهه امسال با سال گذشته نشان میدهد که تا این مقطع زمانی، در میزان تحقق منابع درآمدی دولت، تفاوت چندانی با بودجه سنوات سال گذشته نداریم. تحقق درآمدها به جز حوزه درآمدهای نفتی، در دیگر بخشها نه تنها محقق شده بلکه اوضاع امسال بهتر از سالهای قبل هم هست و ما با اختیارات قانونیای که داریم در دولت عمل میکنیم.

قول متعادل سازی نرخ ارز و صفرهای کمرنگ

از سوی دیگر رئیس کل بانک مرکزی در مقابل دید مردم در رسانه ملی قرار می گیرد و تاکید می کند: تمام تلاشمان را میکنیم تا فشار حداکثری بر مردم را کم کنیم و از آنجا که التهابات بازار ارز را در سال ۹۷ مدیریت کردیم، امسال هم میتوانیم همان اقدامات را انجام بدهیم. قیمت ارز این اعداد نیست و ما تلاش میکنیم تا متعادل شود و در آینده نزدیک به مردم قول میدهیم تا نتایج اقدامات ما در متعادل سازی نرخ ارز را ببینند. عبدالناصر همتی افزود: نرخ واقعی ارز خیلی پایینتر از میزان حال حاضر آن در بازار است. دلار در اقتصاد ما شاخص مهمی است و انشالله سعی ما براین است تا وضعیت دلار را درست میکنیم. ابزارهایی بکار میبریم تا نرخ ارز را متعادل کند.

او در اين برنامه از ايران چك ۱۰۰ هزارتوماني رونمايي كرد كه ۴ صفر آن كمرنگ به چاپ رسيده تا به قول همتي نشان دوره گذار به حذف ۴ صفر باشد. برنامه براي پايين آوردن نرخ ارز و تاكيد بر بازگرداندن پول‌هاي بلوكه شده در كره‌جنوبي و همچنين چاپ صفرهاي كمرنگ ازجمله پيش‌فرض‌ها براي تحليل واقعه اقتصادي جديد از سوي دولت بود كه البته بعيد به نظر مي‌رسد ارتباط مستقيمي با اين تصميم داشته‌ باشد.

افزایش ١٨ درصدی تولید خودرو


از سوی دیگر معاونت امور صنایع وزارت صمت اعلام می کند؛ تولید تجمعی خودرو از اول فروردین تا ۲۴ تیرماه ۹۹ با رشد ۱۸ درصدی مواجه بوده؛ به نحوی که میزان تولید تجمعی خودروسازان از ۲۳۸ هزار دستگاه خودرو در سال ۹۸ به ۲۸۲ هزار دستگاه خودرو در سال ۹۹ رسیده است.همچنین تحویل خودرو نیز از ابتدای امسال تا ۲۴ تیرماه، از رشد ۳۰ درصدی برخوردار بوده، به نحوی که در این بازه زمانی در سال ۹۸ معادل ۱۶۴ هزار و ۱۹۰ دستگاه خودرو تحویل مشتریان شده که این میزان در سال ۹۹ به ۲۱۴ هزار و ۲۴ دستگاه رسیده است.همچنین تحویل خودروهای مربوط به تعهدات معوق ۴۱ درصد بهبود یافته به نحوی که تعداد تحویل و تعهدات معوق خودروسازان در سال ۹۸ معادل ۱۲۶ هزار و ۴۳۳ دستگاه بوده که در مدت مشابه سال جاری به ۱۷۸ هزار و ۲۰۹ دستگاه رسیده است.

كمك چيني‌ها؟

علاوه بر اين سناريو‌ها نقش چيني‌ها در گشايش اقتصادي نيز در خلال گمانه‌زني‌ها مطرح است. برخي معتقدند كه زمان انعقاد قرارداد ۲۵ ساله ايران با جمهوري خلق چين فرارسيده كه به‌ گفته مقامات دولتي مي‌تواند تحول بزرگي در اقتصاد ايجاد كند اما همچنان ماهيت آن محل بحث است. در اين حال گفته مي‌شد كه احتمال دارد گشايش اقتصادي وعده داده شده اتصال سيستم بانكي ايران به سوييفت چيني يا CIPS باشد كه مي‌توان به ‌جاي استفاده از دلار از يوآن استفاده كرد. اين سيستم كه از سال ۲۰۱۵ راه‌اندازي شده، سيستم پرداخت بين بانكي فرامرزي برمبناي واحد پول چين يا يوآن است. اين گمانه‌زني البته چندان با تحليل و بررسي جدي از سوي چهره‌هاي اقتصادي همراه نبود.

مردم در انتظار دوشنبه بزرگ


همچنین رییس اتاق بازرگانی ایران و چین در مورد در راه بودن یک اتفاق مهم اقتصادی برای ایران میگوید: گمانه زنی ها درباره گشایش اقتصادی اگر به اتفاقی بزرگ ختم نشود، نتیجه ای جز عصبانی تر کردن جامعه که در ماههای اخیر فشارهای اقتصادی جدی را تحمل کرده نخواهد داشت.مجیدرضا حریری در گفت و گو با ایسنا، افزود: متاسفانه شرایط اقتصادی کشور به گونه ای پیش رفته که دیگر با طرحهای صرفا اقتصادی و مدیریتی نمیتوان توقع تحولی جدی داشت و راهکار از دل سیاست میگذرد. وقتی فشارهای تحریم یکی از عوامل تاثیرگذار بر مشکلات بوده، قاعدتا برای برون رفت از این شرایط، باید به مسائل دیپلماتیک نیز فکر کرد.وی با بیان اینکه حل نکردن مشکلات و ناموفق بودن طرحها، شرایط را برای اقشار کم درآمد جامعه دشوار کرده است، گفت: وقتی جامعه میبیند که برای برون رفت از این شرایط راهکار دقیقی وجود ندارد، عصبانی میشود و با مطرح کردن وعده هایی مبنی بر اینکه در روزهای آینده اتفاقی بزرگ رخ خواهد داد، جامعه را عصبانیتر میکند. امروز مردم نیاز دارند که ببینند مسئولان اجرایی فضای زندگی آنها را درک کرده و بر مبنای آن تصمیم میگیرند و در این مسیر مطرح کردن پازل و معما چندان نتیجه مثبت ندارد.

معجزه اتفاق میافتد؟


این تنها بخشی از وعده های بر زمین مانده و بی تاثیر در زندگی مردم است. با اظهاراتی که از سوی مسوولان مطرح می شود، مردم انتظار دارند ظرف این هفته اتفاق بزرگی در گشایش اقتصادی کشور را شاهد باشند. مردم منتظر هستند دلار به ۱۰ هزار تومان بازگردد چون رییس بانک مرکزی قول داده، پراید به ۲۰ میلیون تومان بازگردد چون معاونت وزارت صمت وعده داده، گرانی و تورم کنترل شود به به ۶ ماه قبل بازگردد، چون رییس مجلس شورای اسلامی قول داده و خلاصه اینکه همه در انتظار اتفاق تعجب آوری در همه عرصه ها هستند. البته اگر این اظهارات و قول ها پشتوانه علمی دارد یا اتفاقی در عرصه سیاسی افتاده که مردم از آن خبر ندارند، که بسیار عالی است و مردم حق دارند در انتظار معجزه باشند. اما وای به روزگاری که این همه قول ها ادعایی بیش نباشد و هیچ ضمانت اجرایی نداشته باشد، در آن صورت اعتماد عمومی بار دیگر خدشه دار می شود و برگ سیاه دیگری در عرصه مدیریت کشور ورق خواهد خورد.

از شواهد نیز اینگونه بر می آید که همچون وعده های پیشین دولت و مسئولان، وعده گشایش اقتصادی نیز سرابی بیش برای مردم به همراه نداشته و دلخوش کردن و امیدهای واهی دادن به مردم، اندک سرمایه اجتماعی باقیمانده مسئولان را نیر بر باد می دهد.

دولت یک بار دیگر به مردم وعده چرخیدن چرخ‌های اقتصادی را داده و فرصت خواسته تا از سورپرایز خود رونمایی کند؛ هرچند امید به آینده، جزء خصلت‌های نیکوی آدمی است؛ اما کاش وعده دولت مانند خبر خوب وزیر ارتباطات نباشد که در آذر‌ماه وعده داد مردم را سورپرایز می‌کند که در نهایت در توییتی نوشت: «خانم‌ها و آقایان؛ به پست+ خوش آمدید. ما به جای صحبت چند کار انجام دادیم که از آلودگی شهرها جلوگیری کنیم. ارسال بسته با پهپاد ماشین و موتور برقی و... همچنین به این مناسبت، ارسال نامه در پست در شنبه 23 آذر رایگان است.

اقتصاد احساسی بی حساب و کتاب


نکته مهم اینجاست که در عرصه اقتصادی هر اتفاقی به برنامه های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت نیاز دارد. اینکه برنامه کوتاه مدت را چگونه تفسیر کنیم، جای بحث دارد، اما به نظر می رسد آنچه مسوولان مطرح می کنند، شعاری بیش نخواهد بود. کدام اقتصادی را سراغ داریم که ظرف یک هفته بتواند گشایشی ایجاد کند که بدین اندازه تبلیغات در مورد آن صورت گرفته باشد؟ اما این اظهارات را به فال نیک می گیریم و آرزومندیم این وعده ها محقق شود زیرا منافع آن نصیب همه مردم می شود، اما نگران این هستیم که بار دیگر گرفتار شعار درمانی شده باشیم، آنگاه مردم چه ضربه روحی و روانی بزرگی را متحمل خواهند شد. تصور کنید که مردم به وعده های رییس جمهور، رییس مجلس، رییس دفتر رییس جمهور، وزیر صمت، مشاور رییس جمهور و... اعتماد کنند و برای یک هفته خرید نکنند، اما وقتی پس از یک هفته به بازار مراجعه کردند، ببینند نه تنها گشایشی اتفاق نیفتاده بلکه قیمت ها گرانتر هم شده است. آنگاه ضربه بزرگی به اعتماد عمومی وارد خواهد آمد.

در انتظار شوک مدیریتی در اقتصاد

واکنش کارشناسان نیز در این زمینه جالب است. بسیاری از صاحب نظران وکارشناسان معتقد هستند با هیچ اقدامی نمی توان چنین تحول بزرگی را رقم زد. البته اقتصاد ایران آشنایی خاصی می خواهد. هنگامی که یک شبه قیمت دلار دو هزار تومان بالا می رود یا سکه ۵۰۰ هزار تومان گران می شود یا از خواب بیدار می شویم و لبنیات ۲۵ درصد گران شده یا پراید ۲۰ میلیونی که لقب تابوت مرگ را به آن می دادند، امروز ۹۳ میلیون تومان خرید و فروش می شود، یعنی این اقتصاد تابع هیچ مدیریتی نیست و درگیر آشفته بازار مدیریتی است. به هر حال وقتی قیمت ها با آن رشد سرسام اور بالا می رود، باید بپذیریم که روند کاهشی آن هرگز بالا نخواهد بود. بنابر این از مسوولان انتظار می رود چنانچه طرح های ضربتی تاثیر گذاری در اقتصاد ندارند و نمی توانند آنچنان تحولی که وعده داده اند را محقق کنند، بهتر است سکوت اختیار کنند، زیرا مردم وقتی با سکوت مسوولان رو به رو می شوند، سومدیریت مسوولان را باور می کنند اما وقتی وعده درمانی مطرح می شود، به شعور و اعتماد مردم توهین می شود و تبعات آن بسیار شدیدتر خواهد بود.

درنهايت آنچه موردتوجه و تاكيد اغلب چهره‌هاي سياسي و اقتصادي قرار گرفت «طرح معما‌گونه» يك تصميم اقتصادی است كه اغلب آن را غيرحرفه‌ای و قابل انتقاد دانستند. راهی كه به نظر مي‌رسد دولت مدت‌هاست پيش گرفته، خواه با افزايش يك‌باره و بي‌خبر قيمت بنزين، خواه با طرح يك تصميم اقتصادي كلان در هاله‌اي از ابهام كه هيچ اقتصادداني، نه از آن خبر دارد و نه در مورد درستی يا نادرستی اش نوشته‌ و نه فرصتی برای تحليل رسانه‌ای و حرفه‌ای آن به كارشناسان داده شده است.
نام:
ایمیل:
* نظر:
عکس خبری