کد خبر: ۲۰۵۴۰۴
تاریخ انتشار: ۰۵ خرداد ۱۳۹۷ - ۰۸:۱۲
خروج ترامپ از برجام حمله علیه اروپا بود؛
تصمیم ترامپ در خارج کردن امریکا از برجام، حمله‌ای عظیم به حاکمیت دیگران و مهمتر از همه علیه حاکمیت کشورهای اروپایی بود. ترامپ رییس جمهوری امریکا قصد اعمال شدیدترین تحریم های اقتصادی را علیه ایران دارد. البته با چند استثنا، این تحریم‌ها واقعا بر تجارت امریکا تاثیرگذار نیستند. واقعیت آن است که تحریم های اقتصادی سدی بر سر راه تجارت اروپایی ها با ایران و طرفین دیگر هستند. تحریم ها مستقیما بر کسب و کار اروپایی ها تاثیر منفی می گذارند. برای مثال، سفیر تازه امریکا در آلمان بلافاصله به شرکت های آلمانی دستور دارد تا موضع خود را مشخص کنند. این چیزی نیست جز حمله‌ای بزرگ علیه حاکمیت کشورهای اروپایی عضو اتحادیه اروپا.
نشریات بین المللی در تحلیل های خود به راهکارهای عملی اروپا برای ایستادگی در برابر ترامپ و تصمیم کشورهایی اروپایی برای دور زدن تحریم های آمریکا پرداخته اند:

تحریم آمریکا بدون حمایت اروپایی ها کارایی لازم را ندارد

به گزارش اعتدال، اسکای نیوز در گزارشی با اشاره به راهبرد جدید آمریکا علیه ایران تصریح کرد که تحریم های ضد ایرانی واشنگتن بدون حمایت اروپا کارایی ندارد.

 اسکای نیوز در گزارشی به قلم دومینیک واگورن نوشت: 'مایک پمپئو' وزیر امورخارجه آمریکا فهرستی را ارائه کرد که طبق آن ایران بایستی مطالبات آمریکا را تأمین کند. طبق این فهرست، ایران بایستی از سوریه و یمن خارج شود، از توسعه و ساخت موشک های بالستیک دست بردارد و متعهد گردد که سراغ ساخت بمب هسته ای نخواهد رفت .

ترامپ وعده داده بود که سخت ترین تحریم هایی که دنیا تاکنون به چشم خود ندیده را علیه ایران اعمال خواهد کرد و وزیر امور خارجه جنگ طلب او نیز همین تهدید ها را دوباره تکرار کرد. اما این تحریم ها بدون حمایت متحدان آمریکا معنا و کارایی پیدا نمی کند.

این گزارش در ادامه می افزاید: ترامپ از ابتدای ریاست جمهوری خود با خروج از برجام و توافق اقلیمی پاریس و شناسایی قدس به عنوان پایتخت اسرائیل، متحدان نزدیک آمریکا را رنجانده است؛ به همین خاطر اروپایی ها با او سر قهر هستند و در شرایطی نیستند که از او علیه ایران حمایت کنند. به عکس، واشنگتن خوش بینانه فکر می کند و به تهدیدهای خود در جهان ادامه می دهد.

پر واضح است که دولت ترامپ خواهان تغییر حکومت ایران است؛ این خواسته گروهک منافقین است که طی سال های گذشته از تیم ترامپ حمایت مالی کرده اند. همانطور که احمد چلبی یکی از مخالفین رژیم سابق عراق، دولت بوش را در آستانه حمله نظامی به عراق فریب داد، اکنون مشاوران ایرانی ترامپ (گروهک منافقین) دیدگاه کاملا بسته ای را از ایران ارائه می دهند.

همچنین به نظر می رسد که دولت ترامپ از ناآرامی های اخیر در ایران به شدت ذوق زده شده است؛ اما هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد اگر ناآرامی ها با تحریم های سخت گیرانه آمریکا پیوند بخورد، منجر به تغییر حکومت ایران خواهد شد. حتی یک مقام ارشد اسرائیلی که اوضاع منطقه را به خوبی می شناسد اظهار داشت که سرنگونی حکومت ایران، یک توهم است.

البته این احتمال وجود دارد که ایران به گذشته خود برگردد و تلاش کند که بمب اتمی بسازد. این اقدام بهانه را به دست دولت ترامپ و اسرائیل می دهد که با ایران وارد درگیری نظامی شود. اما، اگر این مساله در پس ذهن مقام های پنتاگون و کاخ سفید وجود دارد، نشان می دهد که آنها هنوز از حمله به عراق درس نگرفته اند.

اسکای نیوز در پایان این گزارش عنوان کرد که ترامپ میراث دیگری (برجام) از دولت باراک اوباما را بدون ارائه هیچ جایگزین مناسبی از بین برد و با این کار خود، در منطقه ای که بیش از اندازه زیر فشار قرار دارد، بی ثباتی را تشدید کرد.


اروپایی ها واقعا پای برجام و ایران می مانند؟

پترهارل از مقامات سابق وزارت خارجه آمریکا در حوزه تحریم ها در نشریه «هیل» نوشت: رهبران اروپایی به شدت از تصمیم دونالد ترامپ در مورد خروج آمریکا از توافق هسته ای انتقاد ‏کردند. سه کشور اروپایی همراه با اتحادیه اروپا اکنون درصدد حفظ ایران در توافق هستند و به همین ‏دلیل اخیرا دیپلمات های اروپایی نشست هایی را برای تدوین استراتژی حفاظت از شرکت های ‏اروپایی در مقابل تحریم های آمریکا برگزار کردند. 

مقامات دولتی و بسیاری از کارشناسان آمریکایی ‏معتقدند که اروپا در مسدود کردن تحریم های آمریکا از توانایی محدودی برخوردار است به این دلیل که ‏شرکت های اروپایی در آمریکا بیشتر از ایران سرمایه گذاری کرده اند و مطمئنا آن ها بدون توجه به ‏تحولات بروکسل با تحریم های آمریکا موافقت خواهند کرد. به عنوان مثال این هفته شرکت نفتی ‏‏«توتال» فرانسه اعلام کرد در صورتی که نتواند از آمریکا معافیت تحریمی دریافت کند، از پروژه ‏توسعه فاز ۱۱ میدان گازی پارس جنوبی کناره‌ گیری خواهد.‏‎

 این نشریه در ادامه آورده است: اگر اتحادیه اروپا درصدد مقابله با تحریم های آمریکا علیه ایران باشد آن ها می توانند از ابزارهایی ‏برای مسدود کردن تحریم های آمریکا استفاده کنند. اگر اروپایی گام هایی را برای تضعیف تحریم های ‏آمریکا بردارند دولت آمریکا باید درصدد ایجاد راه حل های دیپلماتیک برای حل و فصل مناقشه باشد. ‏برای مثال به تحریم های آمریکا در زمینه سوئیفت می توان اشاره کرد. سوئیفت یک شرکت خدمات مالی ‏مستقر در بلژیک است که بانک ها در ارسال و دریافت اطلاعات تراکنش های مالی از آن استفاده می ‏کنند. 

در سال 2012م کشورهای اروپایی به دلیل نگرانی در مورد برنامه هسته ای ایران، تحت تهدید ‏تحریم های آمریکا، سوئیفت را ملزم به قطع بانک های اصلی ایران از شبکه خود کرد. این اقدام به ‏شدت بر دسترسی ایران به سیستم مالی جهانی تاثیر گذاشت. اما پس از انعقاد توافق هسته ای ، شرکت ‏سوئیفت درسال 2016 مجددا خدمات به بانک های ایرانی را از سر گرفت. با این وجود احتمالا با شکل ‏گیری تحریم های جدید آمریکا، سوئیفت بار دیگر ایران را از شبکه خود خارج میکند.‏

‏اگر اروپایی واقعا درصدد مقابله با تحریم های آمریکا برآیند آن ها می تواند قوانینی را تصویب کنند که ‏تا زمانی که بانک های ایران از قوانین اروپا تبعیت می کنند سوئیفت را ملزم به ارائه خدمات به بانک ‏های ایرانی کند. در حالی که این تصمیم بدون شک با مخالفت دولت ترامپ روبرو خواهد شد. اروپا ‏همچنین می تواند به طور موثر تحریم های آمریکا علیه بانک مرکزی برای کاهش خرید نفت ایران را ‏مسدود کند. اروپا می تواند تاثیر این تحریم ها را برای رسیدگی به پرداخت های مربوط به نفت ایران ‏را از طریق بانک مرکزی اروپا یا وزارت دارایی دولت های اروپایی کند کنند. 

اگر چه تحریم های ‏آمریکا می تواند علیه بانک مرکزی اروپا و وزارت های دارایی اروپایی اعمال شود اما در عمل آن ها ‏می توانند به طور موثر در مقابل تحریم های آمریکا مقاومت کنند. اروپا می تواند برای ‏حمایت از شرکت های اروپایی خود در ایران اقداماتی را انجام دهد. ارائه تسهیلات وام حمایتی به ‏شرکت های اروپایی برای تامین مالی پروژه های خود در ایران یکی از این ابزارهاست. ابزار دیگر ‏قانون مسدود کننده دوران دهه 1990 است که به طور کلی شرکت های اروپایی را از پای بندی به ‏تحریم های غیراروپایی منع می کند. هر چند که اجرای این قوانین با دشواری هایی روبرو است. ابزار ‏دیگر اروپایی برای بازداشتن آمریکا از تحمیل تحریم علیه شرکت های اروپایی می تواند بر اعمال ‏تعرفه بر واردات کالاهای آمریکایی اشاره کرد. ‏

در طی دو دهه گذشته آمریکا برای اثربخشی گسترده تر تحریم ها بر همکاری متحدان اروپایی خود تکیه ‏کرده است. اما اگر کشورهای اروپایی تصمیم بگیرند که در مقابل تحریم ها ایالات متحده مقاومت کنند این می ‏تواند یک الگویی از مخالفت ایجاد کند و جایگاه آمریکا به‌عنوان قدرت بلامنازع اقتصادی را تضعیف ‏کند.این مسئله نه تنها استراتژی دولت ترامپ برای تجدید فشار بر ایران را تضعیف می کند بلکه بر ‏اعتبار تحریم ها به عنوان ابزار سیاست خارجی آمریکا لطمه خواهد زد. بنابراین اگر اروپا با تحریم ‏های آمریکا مخالفت کند، دولت ترامپ باید تهدید اروپا در مسدود کردن تحریم ای آمریکا علیه ایران را ‏جدی بگیرد.

نویسنده در ادامه افزود دیپلماسی به معنای نمایش انعطاف پذیری نسبت به تحمیل تحریم ها علیه شرکت ‏های اروپایی و تعهد به تداوم مذاکره جدی برای اصلاح توافق هسته ای است حتی اگر 100 درصد ‏اهداف ترامپ قابل دستیابی نباشد. بنابراین سازش و مصالحه آمریکا با اروپایی که درصدد تضعیف ‏تحریم های آمریکا است بسیار بهتر از تداوم مسیری است‎  که ‎جایگاه آمریکا به‌عنوان قدرت بلامنازع ‏اقتصادی را تضعیف می کند. ‏


عواقب خروج آمریکا از برجام و انحطاط نظام جهانی تجارت

یک روزنامه هندی با بررسی جوانب و میزان تاثیر خروج آمریکا از برجام، آنرا اقدامی یکجانبه از سوی واشنگتن دانست که حتی از سوی متحدان آن یعنی فرانسه و آلمان نیز حمایت نمی شود.

روزنامه 'هندوستان تایمز' نوشت تصمیم اخیر دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا برای خروج از توافق هسته ای ایران یا برجام که در سال 2015 میان تهران و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل بعلاوه آلمان و اتحادیه اروپا امضا شد می تواد عواقبی برای کشورها داشته باشد.

این روزنامه هندی با تاکید بر این نکته که این اقدام آمریکا یک جانبه بوده و کشور های اروپایی اعلام کرده اند که به تعهدات خود بر اساس برجام ادامه خواهند داد، نوشت: آمریکا و متحدان غربی این کشور در خصوص یک مساله مهم در دو سوی مخالف یک دیوار قرار گرفته اند که این امر به کاهش برتری و نفوذ غرب در جهان کمک خواهد کرد. همچنین تعمیق شکاف در روند جهانی با سرعت بیشتری پیش خواهد رفت.

'هندوستان تایمز' افزود: علاوه بر آن، روابط ایالات متحده با روسیه و چین در حال حاضر با تنش روبرو است. چین و روسیه هر گونه مذاکره مجدد در مورد توافق هسته ای ایران را رد کرده و بعید است اقتصاد در حال رشد خود را محدود کننده و روابط تجاری با تهران را کاهش دهند.

این امر تنش جهانی با آمریکا را افزایش خواهد داد. تصمیم آمریکا برای گسترش تحریم های ایران به کشور های سوم که با تهران تجارت می کنند با مقاومت روسیه و چین روبرو خواهد شد و این دو کشور به همراه کشور های اروپایی در یک جبهه علیه آمریکا قرار خواهند گرفت.

بنابراین، جهان ممکن است شاهد انحطاط نظام جهانی تجارت و تلاش گسترده تر برای کاهش وابستگی به دلار آمریکا به عنوان ارز بین المللی برای معاملات باشد.

سوم، احتمال تشدید تنش ها در غرب آسیا وجود دارد. رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی از اقدام ایالات متحده استقبال کرده اند و ممکن است تصمیم بگیرند تا سهم خود را در جنگ نیابتی علیه ایران در سوریه و لبنان افزایش دهند.

این روزنامه خاطرنشان کرد: در سال 2015، ایالات متحده، اروپای غربی، چین و روسیه با وجود اختلاف در منافع و درک متقابل ، در کنار هم قرار گرفتند تا توافق هسته ای ایران را به نتیجه برسانند. عواقب خروج ایالات متحده از این معاهده باعث می شود که اقدامات آینده بین قدرت های بزرگ برای حفظ صلح و امنیت بین المللی به عنوان یک هدف مشترک، جدی گرفته نشود.

روابط میان قدرت های بزرگ احتمالا تبدیل به معامله خواهد شد و تخریب نظم جهانی بوجود آمده پس از جنگ جهانی دوم احتمالا به شیوه ای سریع تر و غیرمترقبه ادامه خواهد یافت. خطرات درگیری ها به دلیل اشتباه محاسبه ای و سوء تفاهم افزایش خواهد یافت. این عدم قطعیت و بی ثباتی در یک چشم انداز ژئوپولیتیک جهان،ی کشورهایی مانند مانند کره شمالی و کره جنوبی را وادار خواهد کرد تا بدون میانجی گری کشور های قدرتمند به دنبال دستیابی به صلح خود باشند.

این امر همچنین ممکن است دلیلی برای هند و چین باشد که روابط دفاعی خود را تعدیل کنند و برای کاهش تاثیر عدم قطعیت جهانی همکاری های خود را گسترش دهند.

بنابراین جهان احتمالا شاهد تغییرات و ایجاد ائتلاف های جدیدی از کشور ها خواهد بود؛ زیرا چشم انداز جغرافیایی و سیاسی همچنان در حال تغییر است. این تغییرات نیازمند بکار گیری دیپلماسی بسیار هوشمندانه و شفاف از سوی هند است.


آیا واشنگتن از تهدید علیه تهران فراتر می‌رود؟

المیادین در مطلبی به قلم قاسم عزالدین نوشت: شروط فلج کننده ای که مایک پمپئو تحت عنوان استراتژی جدید ایالات متحده در قبال ایران اعلام کرد، در واقع با هدف به راه انداختن جنگ اقتصادی علیه ایران برای قبول مذاکره دوباره است. اما ایران که گزینه های اقتصادی جایگزینی دارد، حتی می تواند با قدرت خود روی دیگر سکه را نمایان کند.

این رسانه عرب زبان ادامه داد: خواسته های آمریکا اشکال متعددی دارد، اما حول محور تحریمهای بی سابقه دور می زند تا بدین وسیله تهران رفتارهای منطقه ای خود را تغییر دهد.

تحلیلگران مسائل امنیتی در روزنامه معاریو اسرائیل، شروط اعلام شده توسط پمپئو را اوج رویاهای نتانیاهو می دانند، که تنها از حد آرزو فراتر نمی رود و به معنای واقعی کلمه یک استراتژی برای مقابله با ایران نیست؛ ایرانی که از تمدنی اصیل برخوردار است و پس از پیروزی انقلاب اسلامی تحریمها و محاصره های زیادی را تاب آورده است.

انتظار نمی رود که این شروط از سوی ایران حتی فرصت بحث و مناقشه بیابد، همانطور که تریتا پارسی، رئیس شورای ملی ایرانیان آمریکا چنین عقیده ای دارد و صحبتهای وزیر خارجه آمریکا را تنها تلاشی در جهت تشکیل ائتلافی علیه تهران می داند. اما کسانی که ترامپ و پمپئو را در این مسیر تایید و همراهی می کنند، از تعداد انگشتان یک دست فراتر نمی روند، که در رأس آنها اسرائیل، عربستان، امارات و بحرین قرار دارند. در همین رابطه، نتانیاهو تمام هم پیمانان را به عمل طبق سیاست جدید آمریکا فراخوانده است که می تواند امنیت را در منطقه تضمین کند!

دولتهای اتحادیه اروپا که با دولت آمریکا در زمینه درخواست از ایران برای متوقف کردن فعالیتهای منطقه ای و عدم توسعه موشکهای بالستیک اتفاق نظر دارند، در این نکته با ترامپ و پمپئو اختلاف دارند که خواستار مذاکره دوستانه با ایران و مقابله با افزایش تنش های امنیتی هستند؛ همچنانکه مکرون و موگرینی تصریح می کنند تنها راه حل، توافق با ایران در مورد مشکلات مذکور است.

چین که عمیق ترین روابط اقتصادی را با تهران دارد، نمی تواند از نفت و گاز ایرانی بی نیاز شود، و شاید اتحادیه اروپا که ملتزم به توافق هسته ای باقی مانده است، در زمینه واردات نفت و گاز با چین رقابت داشته باشد. این در حالی است که شرکتهای نفتی اروپا به دلیل تحریمهای آمریکایی از تعامل با ایران خارج شدند، همانطور که شرکت توتال که منافع آن با خزانه داری آمریکا مرتبط است، چنین کرد و شرکت ملی چین در زمینه توسعه میدان دریایی فارس جایگزین آن شد و می تواند نیازهای نفتی بازار اروپا را تامین کند.

پس از صحبتهای پمپئو، سخنگوی وزارت خارجه روسیه تصریح کرد در حال حاضر، مساله مهم موضع ایران در برابر خواسته های واشنگتن است.

در همین رابطه، روحانی با استهزاء پمپئو با گفتن این جمله خشم خود را اظهار داشت: «شما که هستید که به ما و جهان بگوید چطور رفتار کنیم؟!»

وزیر خارجه ایران نیز که به نظر می رسد مطمئن است ایران با شرکای جدید خود راه حلی پس از خروج آمریکا از برجام خواهد یافت، درباره صحبتهای پمپئو گفت واشنگتن به عادتهای قدیمی خود و سیاستهای شکست خورده اش بازگشته است.

وزیر انرژی اسرائیل هم در این باره اظهار داشت: دولت آمریکا انتظار دارد ایران پس از گذشت چند ماه از تشدید تحریمها حاضر به مذاکره با واشنگتن شود. این مساله نشان می دهد که پمپئو در پی آن است که تهران بین نجات اقتصاد داخلی خود و ادامه سیاستهای منطقه ای اش و تهدید اسرائیل، یکی را انتخاب کند.


خروج ترامپ از برجام حمله علیه اروپا بود

«کارل بیلت» وزیر امور خارجه سابق سوئد (۲۰۱۴-۲۰۰۶) در یادداشتی در روزنامه امریکایی «واشنگتن پست» ضمن انتقاد از موضع ترامپ در قبال برجام می‌نویسد: «آنچه در اندیشه ترامپ و در سیاستگذاری‌های او مقدس محسوب می شود مفهوم حاکمیت ملی است. در استراتژی امنیت ملی او از چشم اندازی زیبا و دنیایی با کشورهای مستقل و قوی سخن گفته می شود و او تمایل دارد دائما مفهوم «حاکمیت» و این واژه را در سخنرانی هایش تکرار کند. با این حال، به نظر می رسد حاکمیت از نظر ترامپ بدان معناست که امریکا هر کاری را که مایل است انجام دهد، آن هم بدون توجه به منافع سایر کشورها. این تجسم نهایی شعار «نخست امریکا» اوست.

بیلت افزوده است: در واقعیت امر اما سایر بازیگران نیز حق دفاع از حاکمیت‌شان را دارند. با این حال، تصمیم ترامپ در خارج کردن امریکا از برجام، حمله‌ای عظیم به حاکمیت دیگران و مهمتر از همه علیه حاکمیت کشورهای اروپایی بود. ترامپ رییس جمهوری امریکا قصد اعمال شدیدترین تحریم های اقتصادی را علیه ایران دارد. البته با چند استثنا، این تحریم‌ها واقعا بر تجارت امریکا تاثیرگذار نیستند. واقعیت آن است که تحریم های اقتصادی سدی بر سر راه تجارت اروپایی ها با ایران و طرفین دیگر هستند. تحریم ها مستقیما بر کسب و کار اروپایی ها تاثیر منفی می گذارند. برای مثال، سفیر تازه امریکا در آلمان بلافاصله به شرکت های آلمانی دستور دارد تا موضع خود را مشخص کنند. این چیزی نیست جز حمله‌ای بزرگ علیه حاکمیت کشورهای اروپایی عضو اتحادیه اروپا. 

اروپایی‌ها حق دارند از خود در برابر سیاست‌ها و اقداماتی که توسط یک کشور دیگر آن هم به شکلی خشن دیکته می‌شود دفاع کنند؛کشوری که در ظاهر نقش دوست را بازی می کند. اروپایی‌ها پیروی از سیاست هایی که عمیقا مغایر منافع آنان است را رد می کنند. ما پیشتر نیز در چنین نقطه‌ای بوده‌ایم. زمانی که امریکا تلاش کرد تحریم‌های ثانویه را در مورد شرکت‌های اروپایی که با کوبا تجارت می کردند اعمال کند. با این حال، اتحادیه اروپا با وضع مقرراتی واکنش نشان داد و مانع از دیکته کردن امریکا به شرکت‌های اروپایی شد. در نهایت راه‌حلی فوری برای حل اختلافات پیدا شد و امریکا مجبور به عقب نشینی شد.

«بیلت» که پیشتر نخست وزیر سوئد نیز بوده است، در ادامه می افزاید: «اقتصاد اروپا بدون تجارت با ایران نیز می تواند زنده بماند با این حال، حاکمیت اروپایی در امور سیاستگذاری خارجی به سختی می تواند انطباق منفعلانه با دیکته های جدید در کاخ سفید را بپذیرد. پیروی از آن بدان معناست که اتحادیه اروپا بازیگری مستقل در عرصه سیاست خارجی و امنیتی نیست. فراتر از اختلافات عمیق میان ما اروپایی‌ها با ترامپ بر سر سیاست‌های مرتبط با وضعیت اقلیمی، تجارت و ایران، این موضوع می تواند در بلندمدت به روابط ترنس آتلانتیک آسیب بزند و باعث تضعیف روابط کلی امریکا و اروپا شود. اکنون صدایی قوی در اروپا مورد نیاز است تا از حاکمیت اروپایی در برابر ترامپ دفاع کند. من مخالف رویکرد ترامپ در قبال برجام هستم اما بیش از آن مخالف حمله او به حاکمیت اروپایی هستم.»


در ذهن ترامپ درباره ایران چه می‌گذرد؟

ایالات متحده اگرچه تمایل واقعی‌اش یک توافق خوب مدنظر خود با ایران است اما به طور خفیف تهدیدات نظامی را عیله تهران مطرح می‌کند.

شبکه خبری «اسکای نیوز» با انتشار گزارشی درباره آن چه مدنظر ترامپ درباره ایران است، می‌نویسد: ترامپ رییس جمهوری آمریکا تصمیم خود مبنی بر خارج کردن امریکا از توافق هسته‌ای با ایران را در تاریخ ۸ مه اعلام کرد. این در حالیست که دو سال و نیم از زمان انعقاد توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ میان قدرت های جهانی و ایران گذشته بود. کشورهای غربی از جمله امریکا با لغو بیش از یک دهه تحریم های اقتصادی علیه ایران در برابر تعلیق فعالیت های هسته ای آن کشور موافقت کرده بودند. 

در این میان، بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی هیچ گونه شواهدی را نیافتند که نشان دهد ایران مفاد برجام را نقض کرده است. پس از آن پمپئو اخیرا در یک سخنرانی، فهرستی از آرزوها را مطرح کرده است. او گفته ایران باید همه آنچه آمریکایی‌ها خواسته‌اند را انجام دهد. خارج شدن از یمن و سوریه، خودداری از توسعه برنامه موشک‌های بالستیک، قول دادن در این باره که ایران هرگز تسلیحات هسته‌ای نخواهد ساخت. ترامپ و وزیر خارجه او تهدید و تکرار کرده‌اند که سختترین تحریم‌های تاریخ را علیه ایران اعمال خواهند کرد. واقعیت اما آن است که تحریم ها تنها در صورتی کارامد خواهند بود که با همراهی متحدان امریکا باشند. اکنون متحدان اروپایی امریکا با تحریم ها همراه نیستند. 

ترامپ پیشتر با خروج از معاهده تغییرات اقلیمی پاریس، معامله تجاری ترنس پاسیفیک و برسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت اسرائیل بیش از پیش از متحدان اروپایی امریکا دور شده است. اروپایی‌ها با ترشرویی به ترامپ می نگرند و هیچ گونه تمایلی برای همراهی با امریکا علیه ایران ندارند. در عوض، کاخ سفید علیرغم علاقه به معامله‌ای خوب با ایران، تهدیدات خفیف نظامی را نیز مطرح می کند. 

واقعیت آن است که تغییر رژیم در ذهن ترامپ موضوع اصلی است که او را به خود مشغول ساخته است. ترامپ در این فانتزی است که مجاهدین خلق (منافقین) در ایران قدرت بگیرند. آن گروه در جریان سخنرانی‌ها اعضای کنونی تیم ترامپ، در نشست‌های‌شان از آنان حمایت مالی به عمل آورده‌اند. به همین ترتیب، ترامپ به دنبال چلبی‌سازی و تکرار مدل عراق در ایران است. مشاوران ایرانی ترامپ نیز چشمک مشابه اپوزیسیون عراق را به او می زنند و می گویند می توان آن سناریو را در ایران اجرا کرد. 

به نظر می رسد دولت ترامپ از اعتراضات اخیر در ایران بیش از اندازه هیجان زده شده است. اعتراضات در ایران گسترده بودند اما از دامنه آن فرو کاسته شد. واقعیت آن است که هیچ دلیلی وجود ندارد که باور داشته باشیم موجودیت نظام ایران بر اثر اعتراضات حتی همراه با شدیدترین تحریم‌های یکجانبه امریکا تهدید خواهد شد.

خبرنگار «اسکای نیوز» در ادامه می نویسد: «یکی از ناظران اسرائیلی که منطقه را بهتر از من می‎شناسد، هفته گذشته به من گفت تصو این ایده که حکومت ایران نزدیک به سرنگون شدن است ایده‌ای خیالی است. این احتمال وجود دارد که ایران به مسیر قدیمی خود بازگردد و بدین ترتیب دولت ترامپ و نتانیاهو بهانه‌ای برای اقدام نظامی پیدا کنند. اگر منطق قانع‎کننده دیگری پشت سیاست‌های ترامپ در قبال ایران نیست و او هیچ طرح جایگزین موثری ندارد چه چیز سبب شده تا به او انگیزه بدهد که مسیر کنونی را بپیماید؟ مشاوره نادرست؟ همراستا شدن با اسرائیل و منافع آن رژیم؟ ‌اعضای اپوزیسیون ایرانی و دشمنان عربی ایران در خلیج فارس؟ این عوامل سبب شده‌اند تا محاسبات اشتباهی برای ترامپ رقم بخورند. همچنین، واقعیت آن است که ترامپ مخالف میراث اوباما است و هر آن چیزی که او انجام داده بود را قصد دارد در مسیر معکوس‌اش عمل کند. یکی از بخش‌های کلیدی میراث اوباما این بود که بدون بدیلی موثر هرگونه اقدم عظیم در خاورمیانه باعث عدم قطعیت و بی‌ثباتی بیش‌تر خواهد شد. ترامپ در جهت عکس او گام بر می‌دارد».


ایران می‌تواند تحریم‌ها را خنثی کند؟ آمریکا علیه ایران تنها مانده است؟

واقعیت آن است که تهران همیشه راهی برای دور زدن تحریم‌ها و رسیدن به اهداف اقتصادی خود دارد. پرسش اصلی این است اکنون این راه چه و چگونه خواهد بود؟

نشریه «آتلانتیک» با اشاره به مسیرهایی که ایران می‌تواند از طریق آن تحریم‌های امریکا را دور بزند، می‌نویسد: بر روی کاغذ نام ۱۶ شرکت ثبت شده در طبقه پانزده برجی در هنگ کنگ وجود دارد که مدت‌ها غیرقابل تشخیص از دیده هزاران نفر بوده‌اند. با این حال، وزارت خزانه داری امریکا می‌گوید تمام این شرکت‌ها با نام‌هایی چون True Honor Holding و Alpha Effort Limited شرکت‌های پیشرو برای کمک‌رسانی به تلاش‌های ایران برای دور زدن تحریم‎های تازه بوده‌اند؛ تحریم هایی که از سال ۲۰۱۱ میلادی شدت گرفته بودند. 

در روز ۸ مه ترامپ اعلام کرد که آمریکا از برجام خارج می شود. این تصمیم سبب شد تا تهران برای مقابله با تحریم ها اقدام کند. روز دوشنبه پمپئو وزیر خارجه امریکا وعده داد که واشنگتن بی‎سابقه‎ترین تحریم‌های تاریخ را علیه ایران اعمال می‌کند. ترامپ می تواند متحدان امریکا را مجبور به محدود کردن تجارت با ایران کند. تندروها در واشنگتن و تهران بیشترین تلاش را می کنند تا امکان هرگونه مصالحه‌ای را از بین ببرند. 

میزان توانایی ایران در مقاومت مقابل تحریم‌ها، توانایی جهان برای نادیده گرفتن تحریم‌های امریکا و توانایی واشنگتن برای اجرای آن در ماه آینده، محاسبات رهبران بین المللی را شکل خوهند داد. ایران با فشار اقتصادی تحریمی بیگانه نیست. ایران تقریبا چهار دهه تحریم را تحمل کرده و همچنین تحریم‎های خشن سازمان ملل بر برنامه هسته‌ای‎اش که از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ میلادی وضع شده بودند. ایران در طول این سال‌ها آموخته که چگونه تحریم‌ها را دور بزند و کماکان نفت خود را بفروشد. «فرهاد علوی» وکیل در امور حقوقی مرتبط با تحریم ها می گوید پانزده سال پیش برخی از افراد در بندر جبل علی دبی شرکتی را تاسیس کردند و هر آنچه که می‌خواستند واردات به ایران را انجام می‌دادند و کسی نمی‌فهمید. البته اکنون سیستم‌های شناسایی این مسیرهای دور زدن تقویت شده و پیشرفت کرده‌اند».

این نشریه در ادامه می نویسد: «علیرغم آن که واشنگتن بر سیستم مالی جهانی تسلط دارد و توانایی تنظیم معاملات را دارد اما معامله گران ایرانی موفق به انجام معاملات کوچک مانند خرید محصولات غذایی از کشور همسایه ترکیه می شوند. با این حال، شرکت های بزرگ برای فروش محصولات صنعتی تخصصی اروپایی مانند ماشین آلات تولید خودرو یا مواد تشکل‌دهنده برای تولیدات دارویی به ایران با مشکل مواجه هستند. از سوی دیگر، بانک‌های جهانی که بسیاری از آنها متصل به سیستم سوئیفت هستند نیز تمایلی به تامین مالی یا ارائه اعتبارنامه برای ارتباط با ایران ندارند. 

برای مقابله با محدودیت‌های بانکی وضع شده از سوی امریکا، در گذشته ایران سعی در انجام معاملات با طلا و ارزهای دیگر غیر از دلار داشت که به شرکت‌های خارجی اجازه پرداخت پول خرید نفت از ایران به جای دلار با ارزهای دیگر را می داد. هند و چین در مبادلات خود با ایران از ارزهای بومی خود استفاده می کنند و ترکیه نیز در تجارت با ایران از لیر. مشکل کنونی برای ایران آن است که شرکت های خارجی به ندرت می خواهند به ریال با ایران معامله کنند چرا که ارزش آن واحد ارزی در حال کاهش است. علاوه بر آن امریکا می تواند دسترسی به ارزهای دیگر و یا معاملات طلا را نیز محدود کند و تلاش کند تا شبکه تجاری ایران با روسیه و ترکیه را متوقف کند. «مهمت کوچ» تحلیلگر در موسسه مطالعات ایران در آنکارا می گوید که بدان خاطر که ایران با بانک مرکزی امریکا مشکل دارد به طور جداگانه با روسیه و ترکیه مذاکره می کند. با این حال، شرایط جدید وضع شده از سوی ترامپ سبب می شود تا ایران نتواند با دلار و یا ریال معامله کند.

این نشریه می نویسد ایران در گذشته از طریق شبکه جابجایی شرکت‌ها در چین، دبی، عراق و لیختن اشتاین استفاده می کرد تا به تجارت خود در دوره های تحریم نیز ادامه دهد. به طور معمول این شرکت ها با نام های خارجی و با مالکیت افراد خارجی بودند. در این میان، اکنون ترکیه نقش مهمی ایفا می کند.‌ آن کشور عضو ناتو، در زمینه انرژی به نفت و گاز ایران متکی است اما واقعیت آن است که بخش بانکی ترکیه نمی تواند ارتباط با بخش مالی امریکا را نادیده گیرد. «گونول تول» تحلیلگر انستیتو خاورمیانه می گوید امریکا می تواند تصمیم بگیرد «هالک بانک» (که در مبادلات طلا با ایران نقش داشته است و تحریم‌های امریکا علیه ایران را نقض کرده است) را از سیستم مالی امریکا محروم کند. این مشکل بزرگی برای اقتصاد ترکیه خواهد بود».

نشریه «آتلانتیک» اما می نویسد سمپاشی های ترامپ به نفع ایران است چرا که سبب می شود تا برخی از شرکت های اروپایی تهدیدات دولت امریکا را درباره تجارت با ایران نادیده گیرند. «ادوارد کارلسون» وکیل در امور دریایی در نیویورک می گوید: «آمریکا اکنون دشمنی علیه ایران است که تنها مانده است. اگر پیش از این متحدانی را علیه ایران در کنار خود داشت اکنون ندارد».

این نشریه می افزاید: «اکنون چین و روسیه ظاهرا آمادگی امریکا را علیه ایران تا جایی که امکان دارند از خود نشان داده‌اند. بانک Kunlin در منطقه نیمه دولتی چین در «سین کیانگ» یک ابزار مالی موثر است که ایران برای مقابله با تحریم ها از آن استفاده می کند. ایران خرید کالاهای زیادی را با استفاده از این بانک انجام می دهد. این بانک قبلا مورد مجازات تحریمی امریکا قرار گرفته و از سیستم مالی آن کشور خارج شده است و کمتر به تحریم‌های امریکا توجه می کند و کمتر در معرض خطر است».

این نشریه در پایان نوشته است: در حالی که چندین کشور مخالف برنامه هسته ای ایران از جمله امارات ممکن است با محدودیت امریکا علیه شبکه‌های مالی ایران موافقت کنند، احتمالا سایر کشورها خواستار کسب امتیاز بیشتر از امریکا برای پیروی از نظر ترامپ در مورد ایران خواهند بود. برای مثال، چین ممکن است خواستار برداشته شدن محدودیت‌های تجاری امریکا در قبال کالاهایش شود. روسیه ممکن است بر امریکا برای کاستن از شدت تحریم ها علیه آن کشور فشار آورد؛ آن هم به دلیل مداخلات مسکو در اوکراین. ترکیه ممکن است بار دیگر با فشار بیشتری خواستار استرداد گولن رهبر معنوی ترک که اکنون در پنسیلوانیا است از دولت امریکا شود. همچنین، ممکن است ترکیه بار دیگر خواستار لغو حمایت امریکا از شبه نظامیان کرد در سوریه شود که از دید آنکارا تهدیدی علیه امنیت ملی آن کشور هستند. ایران همچنین می‌تواند به عراق، لبنان، افغانستان و سوریه به عنوان متحدان محلی خود نزدیکتر شود.


نام:
ایمیل:
* نظر:
عکس خبری