کد خبر: ۱۸۵۹۸۳
تاریخ انتشار: ۱۷ مهر ۱۳۹۶ - ۰۷:۵۴
نصرت اله تاجیک
در دوران پساداعش عراق و سوریه، به نظر می‌رسد که ایران روزهای سخت‌تری را تجربه خواهد کرد. زیرا آمریکا و رژیم اسرائیل طی شش سال گذشته سرمایه‌گذاری عظیمی در این مناطق داشته‌اند و به آسانی از این سرمایه‌گذاری چشم‌پوشی نخواهند کرد. در واقع تلاش آنها به این سمت خواهد رفت که به هر طریقی سیاست خارجی ایران را درگیر کنند و اجازه ندهند که ایران برای دستیابی به اهداف سیاست خارجی و توسعه‌ ملی‌اش از این سرمایه‌گذاری عظیم مادی و معنوی استفاده کند. یعنی آنها سعی دارند با کلید زدن پروژه‌های جدید ایران را درگیر و توان و پتانسیل سیاست خارجی‌اش را مستهلک کنند. از سوی دیگر ایران ناچار است پروژه‌هایی تعریف و روندی آغاز نماید که هم سعی کند پایش روی پوست خربزه اسرائیلی نرود و هم در رقابت با سایری بیشترین سهم از کیک بازسازی این دو کشور و مخصوصاً سوریه را به خود اختصاص دهد.

پس در قدم اول جمهوری اسلامی ایران باید روش ماهی لیز را در پیش بگیرد؛ یعنی به گونه‌ای عمل کنیم که از دست آنها در برویم و اجازه ندهیم که آنها توان سیاست خارجی ما را هدر دهند و یا این ظرفیت را به ضد خود ما بدل کنند. بهترین ایده‌ای که به ذهن من رسیده، ارائه یک الگوی توسعه منطقه‌ای است تا بر اساس آن همه کشورها در وضعیت برد-برد قرار بگیرند. یعنی منطقه توسعه پیدا کند و کشورها نیز در قبال این توسعه منطقه‌ای، توسعه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی‌شان را رقم بزنند. در چنین شرایطی بهترین عملکرد از سوی ایران طراحی یک الگوی توسعه منطقه‌ای با هدف همکاری منطقه‌ای و تشکیل صندوق توسعه توسط کشورهای منطقه است که از افغانستان تا لبنان را شامل شود. یعنی منطقه‌ای که ظرف یک دهه گذشته آلوده تروریسم، خشونت و افراطی گرایی شده است با ایجاد صندوق توسعه منطقه‌ای به سمت ثبات، بهبود وضعیت سیاسی و اقتصادی حرکت کند. در این صورت با یک حرکت اقتصادی، کشورهای منطقه می‌توانند اقتصاد مکمل داشته باشند و هر یک قادر خواهند بود اقتصاد سیاسی شان را در اختیار این اقتصاد مکمل قرار دهند. این چنین حرکتی هم حساسیت طرف‌های غربی که به دنبال هدر دادن سیاست خارجی ایران هستند را کاهش می‌دهد و هم شرایطی فراهم می‌آورد که قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مانند چین و روسیه و حتی اروپا در این روند قرار بگیرند و از تبعات و اثرات اقتصادی، ایجاد صلح و ثبات و امنیت حاصل از کارکرد این صندوق برخوردار شوند. همچنین این اقدام می‌تواند از نظر ملی به دلیل مشکلات اقتصادی، افزایش تولید و پیدا کردن بازار عرضه، کمک بسیار بزرگی در اقتصاد داخلی ما، توانمند کردن آن و بخصوص بالا بردن سطح اشتغال، کاهش تورم و از بین بردن حالت رکود تورمی و در یک کلام، مقاوم‌سازی اقتصاد ملی ایران داشته باشد.

بعضاً در محافل سیاسی کشورمان این‌گونه مطرح می‌شود که در روندهای آینده سیاسی-اجتماعی که پس از پیروزی‌های میدانی در سوریه و عراق حاصل شده، ایران باید چگونه وارد عمل شود تا منافع خود را حفظ و تثبیت کند؟ یعنی هزینه‌هایی که تاکنون کرده‌ایم، کجا باید فایده‌اش را ببینیم. مثلا اینکه پایگاه نظامی در عراق و سوریه داشته باشیم؟ یا چه کنیم که مثل برجام سرمان کلاه نرود؟ زیرا الان این یک دغدغه عمومی است که جمهوری اسلامی دستاوردی را به سختی به دست می آورد، آن‌گاه چند کشور می‌آیند و امتیازات سیاسی می‌گیرند و عملا آن‌چه را از منظر قدرت سخت نتوانسته‌اند به دست بیاورند، در قالب‌های دیگر تحمیل می‌کنند و ما نمی‌توانیم از سرمایه‌گذاری‌های خود بهره ببریم. البته این یک دغدغه درستی است و سیاستمداران و مخصوصاً کسانی که دست‌اندرکار سیاست خارجی هستند باید با تصمیمات و نحوه اقدام خود پاسخگو بوده و اذهان عومی را اقناع کنند. اما باید توجه داشت اقدام برای تأسیس پایگاه و دیگر اهداف سخت‌افزاری، روش‌های مربوط به دهه ۶۰ هستند و تقریبا نیم قرن از آن روش‌ها زمان می‌گذرد و الان یا جواب نمیدهد و یا ضرورتی ندارد که وارد این‌گونه حوزه‌ها شویم.

ما در چهار دهه گذشته دو سرمایه‌گذاری عمده داشته‌ایم؛ نخست در خاورمیانه و دیگری در آموزش‌عالی. حجم نیروی فارغ‌التحصیل ایجاب می‌کند که ما با یک حالت انقلاب‌گونه در پی اشتغال آنها برآییم. در بخش خارجی باید اجرا و تحقق این طرح در دستور کار وزارت امور خارجه قرار گیرد و هم باید تشویق و کمک شود تا به اجرای فعالیت برنامه‌ریزی، بسیج امکانات نرم و سخت‌افزاری و دیپلماسی تحقق این صندوق همت گمارد. زیرا به اندازه کافی تجربه و دانش فنی و دیپلماتیک در آن وجود دارد تا ایده را به عمل تبدیل کند. از جمله دیگر اقداماتی که ایران باید در برهه پساداعش انجام دهد متقاعد کردن دیگر کشورهای منطقه که به غلط حضور ایران را نافی منافع خود می‌دانستند در این صندوق توسعه است. کشورهایی مانند اردن و عربستان هر کدام یک مزیت نسبی دارند که می‌توان از آنها بهره برد.

لذا جمهوری اسلامی ایران در عوض آن‌که مستقیم به سمت مسائل سیاسی و امنیتی گام بردارد که هم حساسیت زاست و هم مخالفت‌هایی را برمی‌انگیزد به سمت طراحی و ایجاد صندوق توسعه‌ منطقه‌ای گام بردارد تا توان سیاست خارجی مان به‌جای آن‌که هدر رود در این راستا به‌کار گرفته شود. امروز برخی کشورهای منطقه به لحاظ زیرساختی دچار مشکلات بسیاری هستند و ما باید با یک الگوی درست این مشکلات را حل کنیم. در صورت در پیش گرفتن چنین الگویی، امنیت لازم در منطقه نیز فراهم خواهد شد زیرا اگر تمام کشورهای منطقه در این سرمایه‌گذاری مشارکت داشته باشند، هر یک از آنها به تنهایی برای تأمین امنیت سرمایه‌اش، قواعد این بازی را حفظ خواهد کرد و سعی نمی نماید دیگران را از بازی حذف کند.
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
اخبار داغ