کد خبر: ۱۸۰۹۸۶
تاریخ انتشار: ۲۲ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۶:۲۳
سوابق و تصاویر همه روسای سازمان حفاظت از محیط زیست؛
بیش از 45 سالی که از عمر سازمان حفاظت از محیط زیست ایران می‌گذرد، ده نفر به عنوان رئیس، سکان هدایت آن را در دست داشته‌اند. با خداحافظی ابتکار از این سازمان و انتصاب او به معاونت زنان ریاست جمهوری، امروز عیسی کلانتری جانشین او در این سازمان شد. ابتکار و منافی هر کدام سه دوره بر این سازمان ریاست کرده اند.
امروز رییس جمهور، عیسی کلانتری، وزیر اسبق کشاورزی و معاون اسحاق جهانگیری در دولت یازدهم را به عنوان "معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت از محیط زیست منصوب کرد.

به گزارش اعتدال، کلاتری با این انتصاب برای اولین بار به ریاست این سازمان و اجرایی رسید. پیش از او ابتکار که سابقه فراوانی در این سازمان داشت، رییس این سازمان بود و بر اساس دستور رییس مهور به معاونت زنان و امور خانواده ریاست جمهوری رسید.

به این بهانه مروری داریم بر تاریخچه عملکرد و وظایف سازمان حفاظت از محیط زیست و همچنین تمام روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از آغاز تا کنون.


تاریخچه شکل گیری سازمان حفاظت محیط زیست ایران

سازمان حفاظت محیط زیست ایران سازمانی دولتی است که بر امور مربوط به حفظ محیط زیست ایران نظارت دارد. این سازمان وابسته به ریاست جمهوری ایران است.

کوشش دست‌اندرکاران در سال ۱۳۳۵ (قانون شکار، مصوب ۱۳۳۵/۷/۴) منجر به تشکیل دستگاهی مستقل به نام کانون شکار ایران، با هدف حفظ نسل شکار و نظارت بر اجرای مقررات مربوط به آن شد.

در سال ۱۳۴۶ در پی تصویب قانون شکار و صید (قانون شکار و صید، مصوب ۱۳۴۶/۳/۱۶)، سازمان شکاربانی و نظارت بر صید جایگزین کانون فوق شد. بر اساس قانون اخیر، سازمان شکاربانی و نظارت بر صید، مرکب از وزیران کشاورزی، دارایی، جنگ و شش نفر از اشخاص با صلاحیت بود.

بر اساس ماده ۶ قانون فوق، وظایف سازمان شکاربانی و نظارت بر صید از محدوده نظارت و اجرای مقررات ناظر بر شکار فراتر رفته و امور تحقیقاتی و مطالعاتی مربوط به حیات وحش ایران، تکثیر و پرورش حیوانات وحشی و حفاظت از زیستگاه آنها و تعیین مناطقی به عنوان پارک وحش و موزه‌های جانورشناسی را نیز در بر گرفت.

پس از آن کانون شکار به سازمان شکاربانی و نظارت بر صید بدل شد که نقشی مهم در حفاظت از طبیعت ایران داشت؛ سازمانی که برگزاری کنوانسیون رامسر از دستاوردهای فعالیت‌های آن است.

در سال ۱۳۵۰ نام سازمان شکاربانی و نظارت بر صید به سازمان حفاظت محیط زیست و نام شورای‌عالی شکاربانی و نظارت بر صید به شورای‌عالی حفاظت محیط زیست تبدیل شد و امور زیست‌محیطی از جمله پیشگیری از اقدام‌های زیانبار برای تعادل و تناسب محیط زیست نیز به اختیارات قبلی آن افزوده شد.

در سال ۱۳۵۳ پس از برپایی کنفرانس جهانی محیط زیست در استکهلم و با تصویب قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست در ۲۱ ماده، این سازمان از اختیارات قانونی تازه‌ای برخوردار شد (قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، مصوب ۱۳۵۳/۳/۲۸) و از نظر تشکیلاتی نیز تا اندازه‌ای از ابعاد و کیفیت سازگار با ضرورت‌های برنامه‌های رشد و توسعه برخوردار شد.


اهداف و وظایف
 هدف:

تحقق اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به منظور حفاظت از محیط زیست و تضمین بهره مندی صحیح و مستمراز محیط زیست بنحوی که ضمن حفظ تعادل مناسبات زیستی موجبات توسعه پایدار و بهبود، رشد و اعتلای کیفی انسان ها فراهم آید.

 وظایف اساسی سازمان :

حفاظت از اکوسیستم های طبیعی کشور و ترمیم اثرات سوء گذشته در محیط زیست
 پیشگیری و ممانعت از تخریب و آلودگی محیط زیست 
ارزیابی ظرفیت قابل تحمل محیط در جهت بهره وری معقول و مستمر از منابع محیط زیست 
نظارت مستمر بر بهره برداری از منابع محیط زیست
برخورد فعال با زمینه های بحرانی محیط زیست شامل آلودگیهای بیش از ظرفیت قابل تحمل  محیط

 بررسی، مطالعه و تحقیق به منظور دستیابی یا حصول شناسائی در زمینه های زیر :
  
- عوامل آلوده کننده و مخرب محیط زیست در زمینه آب ، هوا ، خاک ، مواد زائد ، آفت کشها، کودهای شیمیائی ، سرو صدا و نظایر آنها

- چگونگی استقرار پدیده های عمرانی و توسعه کشور مانند واحدهای صنعتی، نیروگاهها، سدها، مجتمع های کشاورزی وعمرانی و سکونت گاههای انسانی و نظایر آن

- استفاده از تکنولوژی سازگار با محیط
 
- مناطقی که دارای ویژگیهای خاص و منحصر به فرد اکولوژیک می باشند و تعیین حدود آنها

 گونه های با ارزش خاص و نادر در حال انقراض گیاهی و جانوری و زیستگاههای آنها و روابط اکولوژیک و تعیین پراکندگی آنها 

- مسائل زیست محیطی منطقه ای با استفاده از همکاری کشورهای همجوار و همکاری بین المللی 

- تهیه و تدوین ضوابط و استانداردهای زیست محیطی در زمینه های زیر :

- هوا شامل هوای آزاد ، حد مجاز تخلیه کننده ها ، طبقه بندی منابع و عوامل آلوده کننده آب و تغییر و تخریب مسیر رودخانه ها و انهدام تالابها و دگرگونی اکولوژیک دریاچه ها و دریاها 

- منابع خاک شامل آلوده کننده و فرساینده خاک
 
- سروصدا شامل حد مجاز و تعیین ضوابط مکانی ،‌ زمانی و نوعی 

 مواد زائد و جامد شامل جمع آوری، حمل، دفع یا تبدیل و بازیافت مواد زائد وجامد از منابع روستائی، شهری، معدنی ، کشاورزی و غیره در مناطق مختلف کشور

- آفت کشها و کودهای شیمیائی شامل حد مجاز باقیمانده در محیط ، دفع یا معدوم نمودن و ممنوعیت مکانی، زمانی، نوعی، کمی و کیفی 

- پوشش گیاهی و جانوران وحشی آلودگی های مواد نفتی ، فلزات سنگین ، سموم کشاورزی ، فاضلاب انسانی و ... در محیط های دریایی ( آب ، رسوب ،‌ آبزیان )

- آموزش زیست محیطی به منظور اشاعه و ارتقاء سطح دانش و بینش زیست محیطی افرادجامعه برای ایجاد علاقه ، حس مسئولیت و مشارکت عمومی مردم کشور در حفاظت از محیط زیست با همکاری مراکز آموزشی و پژوهشی و رسانه های گروهی، تشکل های غیردولتی و بهره گیری از کلیه امکانات داخل کشور و در سطح بین المللی 

- ارزیابی و نظارت به منظور حصول اطمینان از کاربرد و کارآئی ضوابط و استانداردهای زیست محیطی 

- ایجاد موزه و نمایشگاه به منظور جمع آوری و نگهداری و نمایش نمونه ها و گونه های گیاهی و جانوران وحشی با توجیه جنبه های آموزشی و تحقیقاتی آنها و تاکسیدرمی جانوران وحشی جهت  استفاده در نمایشگاه و موزه ها 

-  ایجاد توسعه و گسترش مراکز آموزش علمی و کاربردی زیست محیطی به منظور تامین و تربیت   نیروی انسانی مورد نیاز محیط زیست کشور با هماهنگی و همکاری وزارت فرهنگ و آموزش عالی و سایر مراجع ذیربط 

- مطالعه و بررسی اکوبیولوژی دریا و آلودگی های دریایی و تالابهای ساحلی

- مطالعه و ارزیابی وضعیت کمی و کیفی اجزای تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی کشور

- تدوین طرح ها و پروژه های تحقیقاتی  و پژوهشی منطقه ای ، ملی و بین المللی در زمینه مسایل زیست محیطی
 
- ارزشگذاری اقتصادی منابع طبیعی و هزینه های زیست محیطی ناشی از توسعه

- مطالعه و زمینه سازی جهت دستیابی به توسعه پایدار 

رؤسای سازمان حفاظت محیط زیست ایران
اسکندر فیروز (۱۳۵۰-۱۳۵۶) •منوچهر فیلی (۱۳۵۶-۱۳۵۷)

•اسکندر فیروز(۱۳۵۰-۱۳۵۶) روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون

اسکندر فیروز (متولد ۱۳۰۵ در شیراز) طبیعت‌شناس و کارشناس محیط زیست اهل ایران است. او بنیان‌گذار و نخستین رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران بود. برخی او را پدر سازمان محیط زیست ایران نامیده‌اند. او فرزند محمدحسین فیروز و نوهٔ عبدالحسین میرزا فرمانفرما (نوهٔ عباس میرزا و پسر عموی ناصرالدین شاه) است.

پس از آن که کانون شکار در سال ۱۳۴۶ به سازمان شکاربانی و نظارت بر صید تبدیل شد، فیروز ریاست آن را به عهده گرفت. با تلاش‌های او این سازمان در سال ۱۳۵۰ به سازمان حفاظت محیط زیست تغییر نام داد و دامنه فعالیت آن نیز گسترش یافت. سپس در سال ۱۳۵۳ یکی از مهمترین قوانین زیست محیطی ایران با عنوان قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست تصویب شد که هنوز در ایران اعتبار حقوقی دارد.

با کوشش او مناطق چهارگانه تحت حفاظت ایران با نام‌های پارک ملّی، اثر طبیعی ملّی، پناهگاه حیات وحش و منطقه حفاظت‌شده، تعیین شد.

در یکی از مراسمی که هر سال به مناسبت گرامی‌داشت روز انعقاد کنوانسیون حفاظت از تالابهای مهم بین‌المللی و زیستگاه پرندگان آبزی برگزار می‌شود، دبیرخانه این کنوانسیون از اسکندر فیروز به عنوان پدر تالابها یاد کرد؛ چرا که تلاشهای او سبب شد تا در سال ۱۳۴۹ این کنوانسیون در رامسر منعقد و از آن پس به نام کنوانسیون رامسر شناخته شود.

در سال ۱۳۵۰ فیروز رئیس اجلاس سازمان ملل برای آماده‌سازی کنوانسیون‌های مربوط به کنفرانس جهانی استکهلم شد. در سال ۱۳۵۱ وقتی نخستین کنفرانس جهانی محیط زیست در استهکلم برگزار شد، او نایب رئیس این اجلاس بود. در خلال سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۴ به عضویت هیئت مدیره اتحادیه جهانی حفاظت محیط زیست (IUCN) در آمد و از سال ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۶ نایب رئیس این اتحادیه و عضو هیئت امنای صندوق جهانی حیات وحش و طبیعت شد. در تیرماه ۱۳۵۶ علاوه بر آنکه از ریاست سازمان حفاظت محیط زیست استعفا کرد، ریاست اتحادیه جهانی حفاظت را نیز نپذیرفت. او همچنین از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ دبیر کل مؤسسه گیاه‌شناسی ایران بود و تأسیس مؤسسه گیاه‌شناسی و باغ گیاه‌شناسی و همچنین طرح زیست محیطی پردیسان را در کارنامه فعالیت‌های خود دارد.

جونده‌ای به نام دوپای فیروز (Allactaga firouzi) به نام او نام‌گذاری شده‌است.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون


•منوچهر فیلی (۱۳۵۶-۱۳۵۷)

منوچهر فیلی دومین رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران و آخرین رئیس این سازمان در دوران پهلوی است. پس از کناره گیری اسکندر فیروز از ریاست سازمان محیط زیست ، تا پاییز سال بعد منوچهر فیلی ریاست دستگاه محیط زیست ایران را بر عهده داشت. در روزهای پایانی فعالیت فیلی در محیط زیست انقلاب اسلامی به وقوع پیوست و پس از سه ماه عباس سمیعی ریاست سازمان محیط زیست را بر عهده گرفت.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون

• عباس سمیعی (۱۳۵۷-۱۳۵۸)

عباس سمیعی سومین رئیس سازمان محیط زیست ایران و اولین رئیس این سازمان بعد از انقلاب اسلامی ایران بود. او در دولت موقت بازرگان، از اسفند ۱۳۵۷ تا آبان ۱۳۵۸ رئیس سازمان محیط زیست ایران بود. سمیعی همچنین از اعضای مؤسس نهضت آزادی به شمار می‌رفت.


• تقی ابتکار (۱۳۵۸-۱۳۵۹) 

تقی ابتکار از آبان ۱۳۵۸ تا اسفند ۱۳۵۹ ریاست سازمان حفاظت محیط زیست ایران را بر عهده داشت. وی دارای دکتری مهندسی مکانیک سیالات از دانشگاه پنسیلوانیا و از اساتید دانشکده فنی دانشگاه تهران بود. از سال ۷۸ تا ۸۹ جایزه‌ای تحت عنوان جایزه دکتر تقی ابتکار به فعالان محیط زیستی اهدا می‌شد و از آن پس این جایزه به صورت پراکنده اهدا می‌شود. 

در این دوره، سازمان حفاظت محیط زیست بیشتر به سوی محیط زیست انسانی و به ویژه کاهش آلودگی هوا متمایل شد. نخستین طرح گازسوز کردن تاکسی‌های تهران نیز مربوط به همین دوره است. ابتکار که از سوی مهندس بازرگان به عنوان معاون نخست وزیر و رئیس سازمان محیط زیست انتخاب شده بود، او عنوان پیشنهاد دهنده اصل ۵۰ قانون اساسی که حفاظت از محیط زیست را وظیفه‌ای همگانی می‌داند، در کارنامه خود دارد.  

او پدر معصومه ابتکار، رئیس سال های آتی سازمان حفاظت محیط زیست ایران است. 

تقی ابتکار علاوه بر دوران کوتاه ریاستش بر سازمان حفاظت محیط زیست در دوران ریاست هادی منافی مسئولیت دفتر تغییرات آب و هوایی را در سازمان برعهده گرفت . افزون بر آن تا زمان فوت در سال ۱۳۷۹، مشاور رئیس جمهور در حوزه علوم و فنون بود.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون


• رضاحسین میرزاطاهری (۱۳۵۹-۱۳۶۳)

رضاحسین میرزاطاهری در دولت اول میرحسین موسوی، معاون نخست وزیر و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران بود. او که دارای تحصیلات لیسانس علوم ریاضی است، دارای سابقه بازرس نخست وزیر در دولت شهید رجایی، مدیر کل آموزش و پرورش استان سمنان و رئیس آموزش و پرورش منطقه ۱۵ تهران (۵ و ۲ فعلی) را نیز در کارنامه خود دارد.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون


 •هادی منافی (۱۳۶۳-۱۳۷۶) 

هادی منافی وزیر بهداری در دولت‌های شهید محمدعلی رجایی و شهید محمدجواد باهنر و وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در دولت اول میرحسین موسوی بوده است. او همچنین در دولت دوم میرحسین موسوی و دولت اول و دوم هاشمی رفسنجانی معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران بوده است. منافی دارای تحصیلات دکتری پزشکی و جراحی است و مدتی نیز رئیس سازمان نظام پزشکی ایران بوده است. او با بیش از 12 سال ریاست بر سازمان حفاظت محیط زیست ایران در این زمینه رکورددار است.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون

• معصومه ابتکار (۱۳۷۶-۱۳۸۴)- (۱۳۹۲-۱۳۹۶)

ابتکار متولد ۱۳۳۹ در تهران، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در دولت یازدهم بود. معصومه ابتکار فرزند تقی ابتکار، دومین رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران پس از انقلاب اسلامی، است. 

او تحصیلاتش را در ایران در مدرسه بین‌المللی ایران زمین ادامه داد و در سال ۱۳۵۶ وارد دانشگاه پلی تکنیک در رشته مهندسی پتروشیمی شد. اما در سال ۶۰ تغییر رشته داد و لیسانس خود را از دانشگاه شهید بهشتی در تکنولوژی پزشکی، فوق‌لیسانس و دکترا را در رشته ایمنی‌شناسی (ایمونولوژی) از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. بعداً عضو هیئت علمی همین دانشگاه شد. 

ابتکار از دانشجویانی بود که سفارت آمریکا در ایران را در بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا مشارکت داشت و در سفارتخانه به «سیستر مری» یا «خواهر مری» معروف شد، او به دلیل تسلط به زبان انگلیسی به عنوان سخنگوی گروگانگیران معرفی شد. او طی سال‌های 1372 تا 1375 به تشکیل مؤسسه مطالعات وتحقیقات مسایل زنان اقدام کرد. 

ابتکار نخستین زنی است که پس از انقلاب اسلامی به کابینه  راه یافته است. او  در 11 مرداد 1376 و همزمان با آغاز کار دولت اصلاحات از سوی سید محمد خاتمی، رئیس جمهور وقت به عنوان معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تعیین شد و تا پایان کار دولت هشتم در این سمت ماند. 

در این دوره حذف پیکان از خط تولید صنعت کشور در نتیجه تلاش‌های معصومه ابتکار رخ داد. معصومه ابتکار در همان سال به دلیل تلاش‌هایش در مقام ریاست سازمان حفاظت محیط زیست ایران طی دولت‌های هفتم و هشتم و نقشی که برای بهبود همکاری‌های منطقه‌ای و جهانی داشت، به عنوان یکی از هفت «قهرمان زمین» سال ۲۰۰۶ سازمان ملل متحد انتخاب شد.

پس از آن به مدت 7 سال به عنوان نماینده منتخب مردم تهران در شورای اسلامی شهر تهران مشغول به فعالیت شد. با  آغاز کار دولت یازدهم، حسن روحانی، رئیس جمهور، طی حکمی ابتکار را مجدداً به معاونت رئیس جمهور و ریاست سازمان حفاظت محیط زیست منصوب نمود. هم چنین در دولت دوازدهم رییس جمهور روحانی او را به معاوت زنان و امور خانواده ریاست جمهوری برگزیده است.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون

 • فاطمه جوادی (۱۳۸۴-۱۳۸۸) 

فاطمه جوادی معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در کابینه اول محمود احمدی‌نژاد ۱۳۸۴-۱۳۸۸ بود. جوادی دارای مدرک دکتری دیرینه شناسی و چینه شناسی و استاد یار گروه علوم زمین دانشکده علوم  دانشگاه شیراز بوده و کارشناس پژوهشکده سوانح طبیعی ایران است. بسیاری از کارشناسان دوران ریاست او بر سازمان حفاظت محیط زیست را از پرحاشیه ترین روزهای این سازمان می دانند. اتصاب همسر جوادی به عنوان مشاور خود، برگزاری سیرک ایتالیایی را در اکو پارک پردیسان (متعلق به سازمان حفاظت محیط زیست) و سفر به عراق و انعقاد قراردادی کارشناسی نشده برای مالچ پاشی بیابان های عراق از  جمله حواشی روزهای ریاست او بر سازمان است.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون

• محمدجواد محمدی‌زاده(۱۳۸۸-۱۳۹۲) 

محمدجواد محمدی‌زاده متولد دزفول، در دولت دوم محمود احمدی‌نژاد، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ایران بود. او که دارای تحصیلات فوق لیسانس بهداشت محیط  است در دولت اول احمدی‌نژاد (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۸) استاندار خراسان رضوی بود. وی همچنین معاون خدمات شهری شهرداری تهران نیز بوده است.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون

• عیسی کلانتری (۱۳۹۶ تا ...)

عیسی کلانتری(متولد ۱۳۳۱ در مرند) در دولت یازدهم، مشاور معاون اول رئیس جمهور در امور آب، کشاورزی و محیط زیست و دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه بود. او هم چنین سابقه وزارت و حضور در هیات دولت را نیز دارد. کلانتری وزیر کشاورزی در دولتهای اول و دوم اکبر هاشمی رفسنجانی بوده که به دلیل ادغام دو وزارتخانه کشاورزی و جهاد سازندگی از هیات دولت جدا شد و از سال ۱۳۸۱ با تشکیل خانه کشاورز به عنوان یک تشکل سیاسی بخش کشاورزی، دبیر کل آن شده و تا کنون در این سمت فعالیت می‌کند

کلانتری دارای لیسانس زراعت، اصلاح نباتات - دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه ۱۳۵۰–۱۳۵۴، فوق لیسانس فیزیولوژی زراعی - دانشگاه نبراسکا و دکتری فیزیولوژی و بیوشیمی محصولات زراعی - دانشگاه ایالتی آیوا آمریکا ۱۳۵۷–۱۳۶۰(۱۹۷۸–۱۹۸۱) است

در ۲ بهمن ۱۳۹۲، حمید چیت چیان وزیر نیروی دولت یازدهم، اعلام کرد که ستاد احیاء دریاچه ارومیه به دبیری عیسی کلانتری تشکیل شده است تا به بررسی راهکارهای احیاء دریاچه ارومیه بپردازد.

روسای سازمان حفاظت از محیط زیست از سال 50 تاکنون
نام:
ایمیل:
* نظر:
عکس خبری