کد خبر: ۱۵۰۳۷
تاریخ انتشار: ۳۰ مهر ۱۳۹۰ - ۱۴:۱۷
حرکت از نظام ریاستی به سوی نظام پارلمانی به نوعی منظم‌تر شدن ساختار کشور است

اعتدال: رهبر معظم انقلاب اسلامی در یکی از سخنرانی‌های مهم خود در جمع دانشگاهیان کرمانشاه تغییر نظام سیاسی از ریاستی به پارلمانی درآینده احتمالا دور را بدون اشکال دانسته و فرمودند: در شرایط فعلی نظام سیاسی کشور، ریاستی است و رئیس‌جمهور با انتخاب مستقیم مردم برگزیده می‌شود که شیوه خوب و موثری است اما اگر روزی در آینده احتمالا دور، احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسئولان

قوه مجریه بهتر است، هیچ اشکالی در تغییر ساز و کار فعلی وجود ندارد.

اظهارات ایشان موضع گیری‌های بسیاری را از سوی سیاسیون و روشنفکران برانگیخت و در آخرین‌ آنها رئیس مجلس شورای اسلامی با دفاع صریح از تبدیل نظام ریاستی کشور به نظام پارلمانی گفت: حرکت از نظام ریاستی به سوی نظام پارلمانی به نوعی منظم‌تر شدن ساختار کشور است، البته وضع موجود هم محسنات زیادی دارد و اشکالی ندارد.

براساس قانون اساسی مصوب سال 58، رئیس‌جمهور منتخب مردم موظف بود تا نخست‌وزیر را برای تشکیل کابینه تعیین کند. پس از انتخاب نخست‌وزیر از طرف رئیس‌جمهوری و تایید آن از جانب مجلس، نخست‌وزیر مسئول تشکیل کابینه و تعیین وزرا بود. رئیس‌جمهور نیز به روابط بین‌المللی کشور و ارتباط با قوای دیگر (مجلس و قوه‌قضائیه) می‌پرداخت، اما پس از اصلاح قانون اساسی در سال 68 مقام نخست‌وزیری حذف و اختیار تعیین کابینه به رئیس‌جمهور واگذار شد.

لاریجانی که با مهر سخن می‌گفت با بیان اینکه اصولا سطوح بالا و مدیریت استراتژیک جایی است که افراد باید از یک خبرگی و ورزیدگی و تجربه بالا در اداره کشور برخوردار باشند،‌گفت: تشخیص این امر گاهی‌به‌وسیله نخبگان انجام می‌شود و گاهی مستقیما مردم انتخاب می‌کنند.‌به عنوان مثال در مورد انتخاب رهبری که باید شرایط فرد با دقت بررسی شود مجلس خبرگان تشخیص شرایط فرد را برعهده دارد. رئیس مجلس افزود: این شیوه انتخاب کاملا عقلایی است که مردم نخبگان را انتخاب کنند و آن نخبگان رهبری و شرایطتش را بررسی کنند.وی گفت: در مورد سطوح بالای کشور نیز چنین شیوه انتخابی معنا دارد و معقول است باید برای جایگاهی مانند جایگاه ریاست‌جمهوری که بسیار حساس است فرد مورد نظر با دقت انتخاب شود.وی با بیان اینکه در شیوه پارلمانی نخبگانی که به وسیله مردم انتخاب می‌شوند شرایط ریاست‌جمهوری را در فرد مورد نظر بررسی می‌کنند، گفت: در نظام پارلمانی، منتخبین مردم با دقت تجربه، سابقه مدیریتی، ورزیدگی سیاسی و دیپلماسی افراد برای پست ریاست‌جمهوری را بررسی می‌کنند.وی افزود: البته نظام‌های ریاستی در کشورهایی که احزاب بزرگ وجود دارد موفق است زیرا احزاب بزرگ خودشان مثل سیستم فیلترینگ عمل می‌کنند و در حزب افرادی‌که سابقه و تجربه کافی دارند برجسته می‌شوند.لاریجانی با بیان اینکه در کشور ما احزاب قوی نبوده و عملکردی این چنینی ندارند اظهار داشت: یکی از نکات مهم سخنان رهبری در کرمانشاه هم مربوط به احزاب بود‌که با موضع گیری‌ایشان‌کاملا روشن شد‌که‌نظام مردمسالاری اگر درونش احزاب ایدئولوژیک و قوی فعال باشند می‌تواند بسیار مطلوب باشد.رئیس قوه مقننه در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه آیا برقراری نظام پارلمانی به معنای بازگشت به شرایط سیاسی قبل از سال 1368 و احیای نخست وزیری است، گفت: گاهی رئیس‌جمهور می‌تواند از درون پارلمان انتخاب شود یعنی مثل رهبری با واسطه از طریق نخبگان منتخب مردم انتخاب شود که در این شیوه اختیارات رئیس‌جمهور مثل نظام ریاستی و همین حدود است.وی با اشاره به اینکه در گذشته در نظام سیاسی که نخست وزیر و رئیس‌جمهور وجود داشت مشکلاتی به‌وجود آمده بود گفت: در این نظام رئیس‌جمهور با رای مردم انتخاب می‌شد اما اختیارات زیادی نداشت و بالعکس نخست وزیر که با رای مجلس انتخاب می‌شد اختیارات زیادی داشت. همیشه این دو مقام اجرایی مشکلاتی با هم داشتند حذف نخست وزیری در آن زمان منطق قابل اتکایی داشت.لاریجانی افزود: رهبری در این سخنرانی در رابطه با احیای نخست وزیر صحبت نکرده‌اند بلکه صحبت‌های ایشان به این امر توجه داشت که رئیس‌جمهور با رای مستقیم مردم انتخاب شود یا به‌وسیله نخبگانی که مردم انتخاب کرده‌اند.رئیس مجلس تاکید کرد: من از درون و متن سخنان رهبری نظری مبنی بر احیای پست نخست وزیری استنباط نکردم.لاریجانی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا رهبری بر قید آینده احتمالا دور تاکید کردند اظهار داشت: به نظرم عبارتی که رهبری مطرح کردند به شکل دیگری بود خیلی عجله نکنید. حرفهای ما حدسی است.وی در واکنش به شانتاژهای خبری رسانه‌های غربی مبنی بر اینکه نظام با طرح چنین پیشنهادی به دنبال دیکتاتوری و محدود نمودن اختیارات رئیس‌جمهور است، اظهار داشت: پیشنهادات رهبری ضد دیکتاتوری است.

انتخاب رئیس‌جمهور به وسیله نخبگان منتخب مردم به این معناست که مجلس کاملا رئیس‌جمهور را تحت نظر می‌گیرد و از او بازخواست می‌کند. این حرکت به معنای مسئولیت پذیر کردن بیشتر جایگاه رئیس‌جمهور است. نماینده قم در مجلس با بیان اینکه مجلس یک نهاد مردمی است و مردم هر شهر نماینده خود را برای حضور در خانه ملت انتخاب می‌کنند تاکید کرد: نماد اصلی دموکراسی در پارلمان است. این نماد اصلی در نظام پارلمانی رئیس قوه مجریه را انتخاب و از او بازخواست می‌کند بنابراین رئیس‌جمهور باید در همه امور در مقابل مجلس پاسخگو باشد.وی در پاسخ به این سوال که هم اکنون نیز رئیس‌جمهور در مقابل مجلس موظف به پاسخگویی است و به نظر می‌رسد نظام پارلمانی اختیارات وی را محدود می‌کند گفت: اجرای نظام پارلمانی به معنای محدود کردن رئیس‌جمهور نیست‌ بلکه رئیس‌جمهور می‌تواند همه این اختیارات نظام ریاستی را داشته باشد اما در مقابل ملت هم پاسخگو باشد. لاریجانی با بیان اینکه در نظام ریاستی رئیس‌جمهور رای جداگانه‌ای از مردم گرفته و در برخی مواد قانون اساسی نیز اختیاراتی به او داده شده تصریح کرد: زمانی که رئیس‌جمهور به وسیله مجلس انتخاب شود پارلمان راحت‌تر با او کار می‌کند و می‌تواند بعضی از اختیارات وی را محدود کند.

رئیس قوه مقننه با اشاره به اینکه زمانی که نمایندگان ملت رئیس‌جمهور را انتخاب کنند راحت‌تر با او کار می‌کنند، گفت: اظهارنظر تحلیلگران غربی مبنی بر اینکه نظام پارلمانی در ایران حرکت به سوی دیکتاتوری‌است حرف مفتضحانه‌ای است. اگر اینطور باشد نظام انگلیس حتما دیکتاتوری است چون در آن نظام نیز نخست وزیر به وسیله پارلمان انتخاب می‌شود. لاریجانی تاکید کرد: این جهت گیری‌های رسانه‌ای در برابر فرمایشات رهبری کاملا مفتضح است زیرا نهاد اصلی که حقوق مردم را صیانت می‌کند پارلمان است.وی با بیان اینکه حرکت از نظام ریاستی به سوی نظام پارلمانی به نوعی منظم‌تر شدن ساختار کشور است، گفت: البته وضع موجود هم محسنات زیادی دارد و اشکالی ندارد. در کل نظام ما از نظر ساختار قانون اساسی نظام خوبی‌ است و با همین وضع هم می‌توان خوب کار کرد. رئیس مجلس افزود: یک مقدار از مشکلات مربوط به سلایق و تجربیات است. اما نظر رهبری درباره نظام پارلمانی هم از پشتوانه دقیقی برخوردار است که انضباط بیشتری در ساختار کشور ایجاد شود و وقت کمتری صرف هماهنگی‌های 3 قوه شود. فکر می‌کنم این حرکت رو به پیشرفت است. لاریجانی تاکید کرد: با استقرار نظام پارلمانی هماهنگی قوا بیشتر می‌شود و راحت‌تر تصمیم گیری می‌شود و برخی‌از این اختلاف نظرها کاهش می‌یابد.

پیش از این آنگونه که حمیدرضا کاتوزیان، نماینده تهران به «ایلنا» خبر داده بود: «نظریه جایگزینی نخست‌وزیر به جای رئیس‌جمهور بین بعضی از نمایندگان مجلس که وجهه سیاسی بیشتری دارند، مطرح‌شده و مورد بررسی است.» به گفته کاتوزیان «اخیرا نظریه‌ای بین صاحبنظران سیاسی مطرح شده، مبنی بر اینکه کشور ما با توجه به اینکه از نعمت ولایت فقیه و رهبر معظم انقلاب برخوردار است، نیازی به وجود رئیس‌جمهور در کشور نیست.» این برای اولین بار است که در طول این سال‌ها برخی از سیاستمداران درون حاکمیت برای احیای پست نخست‌وزیری تلاش می‌کنند؛ تلاشی که از هم‌اکنون مخالفان سرسختی در پارلمان دارد و برخی همچون داریوش قنبری، نماینده ایلام معتقد هستند «بررسی چنین تصمیماتی از توان مجلس خارج است و نهاد‌های بالاتر باید درخصوص تغییر و اصلاح قانون اساسی که نیاز به رفراندوم دارد، نظر دهند.» به نظر می‌رسد سخنان اخیر رهبری چراغ سبزی است برای پیگیری هر چه سریع‌تر این طرح در بهارستان.

نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی: